Praworządność - Posłowie do PE osiągają porozumienie z Radą


Kraje UE, które nie przestrzegają praworządności mogą utracić dostęp do unijnych funduszy na mocy tymczasowego porozumienia zawartego przez negocjatorów Parlamentu i Rady w czwartek.

Dzisiejsze porozumienie to kamień milowy w ochronie wartości UE. Po raz pierwszy stworzyliśmy mechanizm umożliwiający UE zaprzestanie finansowania rządów, które nie szanują naszych wartości, takich jak praworządność”, powiedział współsprawozdawca Petri Sarvamaa (EPL, Finlandia) po zakończeniu negocjacji.

Było dla nas szczególnie ważne, aby końcowi beneficjenci nie byli karani za wykroczenia ich rządów i aby nadal otrzymywali obiecane fundusze, nawet po uruchomieniu mechanizmu warunkowości. Możemy z dumą oznajmić, że wypracowaliśmy silny system, który zagwarantuje ich ochronę”, powiedziała współsprawozdawczyni Eider Gardiazabal Rubial (S&D, Hiszpania).

Nie poszliśmy na kompromis w sprawie wartości: zadbaliśmy o to, by praworządność była postrzegana w kontekście wszystkich zapisanych w traktatach wartości UE, takich jak niezawisłość sądownictwa. Mechanizm obejmie każde naruszenie praworządności: od indywidualnych po sądowe lub powtarzające się naruszenia, dla których nie istniał do tej pory żaden mechanizm”, powiedział poseł Sarvamaa.

Obywatele europejscy oczekują, że będziemy uzależniać wypłatę środków UE od poszanowania praworządności. Wypracowany dziś mechanizm zajmuje się właśnie tym”, podsumowała posłanka Gardiazabal Rubial.

Konferencja prasowa obu współsprawozdawców odbyła się 5 listopada o godz. 12.00. Informacje na ten temat znajdują się tutaj.

Szersze pojęcie naruszeń praworządności

Posłom do PE udało się dopilnować, by nowe prawo miało zastosowanie nie tylko w przypadku, gdy fundusze UE są niewłaściwie wykorzystywane w sposób bezpośredni – poprzez korupcje czy oszustwa. Będzie się także odnosić do aspektów systemowych związanych z podstawowymi wartościami UE, których wszystkie państwa członkowskie muszą przestrzegać, takich jak wolność, demokracja, równość i poszanowanie praw człowieka, w tym praw mniejszości.

Negocjatorzy Parlamentu podkreślili, że oszustwa podatkowe i uchylanie się od opodatkowania są uważane za możliwe naruszenia, uwzględniając zarówno pojedyncze przypadki, jak i te powszechne i powracające.

Ponadto udało się uzyskać konkretny artykuł, który wyjaśnia możliwy zakres naruszeń wymieniając ich przykłady, takie jak zagrożenie niezawisłości wymiaru sprawiedliwości, brak korekty arbitralnych / bezprawnych decyzji oraz ograniczenie środków odwoławczych.

Zapobieganie

Co najważniejsze, posłom do PE udało się zachować silny aspekt prewencyjny tego mechanizmu: można go uruchomić nie tylko wtedy, gdy naruszenie ma bezpośredni wpływ na budżet, ale także wtedy, kiedy istnieje poważne ryzyko tego wpływu, zapewniając w ten sposób, że mechanizm zapobiega potencjalnym sytuacjom, w których fundusze UE mogłyby wspierać działania sprzeczne z jej wartościami.

Ochrona końcowych beneficjentów

Aby zapewnić, że końcowi beneficjenci, którzy są zależni od wsparcia UE – tacy jak studenci, rolnicy czy organizacje pozarządowe, nie zostaną ukarani za działania ich rządów, posłowie nalegali, aby była możliwość złożenia skargi do Komisji poprzez platformę internetową, która będzie pomagać w uzyskaniu należnych funduszy. Komisja ponadto będzie mieć możliwość dokonania korekty finansowej w formie zmniejszenia kolejnej raty wsparcia UE dla danego kraju.

Funkcjonowanie mechanizmu

Posłom do PE udało się skrócić czas, jaki instytucje UE będą miały na przyjęcie środków przeciwko państwu członkowskiemu, w przypadku ryzyka naruszenia praworządności, do maksymalnie 7-9 miesięcy (z 12-13 pierwotnie wnioskowanych przez Radę).

Komisja, po stwierdzeniu naruszenia zaproponuje uruchomienie mechanizmu warunkowości wobec rządu UE. Następnie Rada będzie miała miesiąc na przyjęcie proponowanych środków (lub 3 miesiące w wyjątkowych przypadkach) kwalifikowaną większością głosów. Komisja wykorzysta prawo do zwołania Rady, aby mieć pewność, że termin zostanie dotrzymany.

Kolejne kroki

Uzgodniony kompromis musi jeszcze zostać formalnie przyjęty przez Parlament oraz ministrów UE.

Dodatkowe informacje

Źródło: Komunikat prasowy Parlamentu Europejskiego z dnia 5 listopada 2020 r.