Strona główna Ludzie Aleksander Puszkin: Rosyjski romantyzm, poezja i wiersze Aleksandra

Aleksander Puszkin: Rosyjski romantyzm, poezja i wiersze Aleksandra

by Oska

Aleksandr Siergiejewicz Puszkin, urodzony 6 czerwca 1799 roku w Moskwie, jest powszechnie uznawany za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej i reformatora jej języka literackiego. Na dzień dzisiejszy (maj 2024) ma 224 lata. Jako główny przedstawiciel rosyjskiego romantyzmu, Puszkin zasłynął nie tylko jako poeta, ale również jako autor przełomowych dzieł, takich jak poemat „Eugeniusz Oniegin”. Jego życie zakończyło się tragicznie w wyniku pojedynku w obronie honoru rodziny.

W lutym 1831 roku Puszkin poślubił Natalię Nikołajewną Gonczarową, z którą miał czworo dzieci. Jego bogata i burzliwa kariera literacka, naznaczona zarówno wielkimi sukcesami, jak i konfliktami z władzą, ukształtowała obraz rosyjskiego romantyzmu. Poeta zmarł 10 lutego 1837 roku w Petersburgu, pozostawiając po sobie niezatarty ślad w światowej literaturze.

Najważniejsze fakty:

  • Wiek: 224 lata (stan na maj 2024)
  • Żona/Mąż: Natalia Nikołajewna Gonczarowa
  • Dzieci: Czworo
  • Zawód: Poeta, dramaturg, prozaik
  • Główne osiągnięcie: Reformator języka literackiego, autor „Eugeniusza Oniegina”

Aleksander Puszkin – Życie i Twórczość Wielkiego Klasyka Literatury Rosyjskiej

Podstawowe Informacje Biograficzne

Aleksandr Siergiejewicz Puszkin urodził się 6 czerwca 1799 roku w Moskwie. Jest on powszechnie uważany za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej oraz za postać, która zrewolucjonizowała rosyjski język literacki, nadając mu współczesną formę. Puszkin jest sztandarowym przedstawicielem rosyjskiego romantyzmu, obok Michaiła Lermontowa. Jego życie, choć krótkie, obfitowało w wydarzenia, które znacząco wpłynęły na jego twórczość i status w imperium rosyjskim. Poeta zmarł 10 lutego 1837 roku w Petersburgu w wyniku ran odniesionych w pojedynku, co stanowiło tragiczny koniec jego burzliwego życia.

Dane Personalne i Pochodzenie

Aleksandr Siergiejewicz Puszkin przyszedł na świat w Moskwie 6 czerwca 1799 roku. Jego droga życiowa była nierozerwalnie związana z bogatą historią i kulturą Rosji. Już od najmłodszych lat wykazywał niezwykły talent literacki, który miał zdefiniować jego przyszłość i wpłynąć na całą literaturę rosyjską. Puszkin jest uznawany za ojca nowoczesnej literatury rosyjskiej, a jego prace do dziś stanowią kanon lektur obowiązkowych.

Status Dworski i Polityczny

W swojej karierze Puszkin piastował funkcję kamerjunkiera, czyli młodszego szambelana na dworze cesarza Mikołaja I Romanowa. Ta rola wiązała go oficjalnie ze strukturami państwowymi imperium. Mimo tej formalnej przynależności, twórczość Puszkina często zawierała elementy krytyczne wobec władzy i absolutyzmu, co prowadziło do licznych konfliktów z caratem. Jego status na dworze nie chronił go przed konsekwencjami jego artystycznych i politycznych poglądów.

Przynależność Epokowa

Aleksander Puszkin jest powszechnie uznawany za jednego z głównych przedstawicieli romantyzmu rosyjskiego, obok Michaiła Lermontowa. Jego twórczość, choć zakorzeniona w realiach rosyjskiego życia, czerpała z ducha epoki romantycznej, charakteryzującego się indywidualizmem, emocjonalnością i zainteresowaniem folklorem oraz historią. Styl Puszkina, choć ewoluował, zawsze pozostawał wierny ideom romantycznym, wprowadzając nowe formy wyrazu do poezji i prozy.

Śmierć i Okoliczności

Tragiczny finał życia Aleksandra Puszkina nastąpił 10 lutego 1837 roku w Petersburgu. Poeta zmarł w wyniku ran odniesionych w pojedynku. Było to wydarzenie, które wstrząsnęło rosyjskim społeczeństwem i literackim światem. Pojedynek ten, jak podają fakty, był wynikiem dworskiej intrygi, a Puszkin oddał życie, broniąc honoru swojej żony, Natalii. Obrona honoru żony Natalii stała się przyczyną jego śmierci.

Życie Prywatne i Rodzina

Życie osobiste Aleksandra Puszkina, choć często skrywane przed światem, miało znaczący wpływ na jego twórczość i postrzeganie przez współczesnych. Jego korzenie, relacje rodzinne i bliskie związki z ludźmi kształtowały jego światopogląd i inspiracje. Szczególnie ważną rolę w jego życiu odegrały osoby związane z jego wychowaniem i edukacją.

Wpływ Przodków na Tożsamość

Na rozwój Puszkina ogromny wpływ miał jego pradziadek, Abram Hannibal. Był on czarnoskórym Abisyńczykiem, który przybył do Rosji jako niewolnik. Dzięki swojej mądrości i zdolnościom zyskał jednak uznanie cara Piotra I, stając się jego ulubieńcem i ostatecznie uzyskując szlachectwo. Historia Abrama Hannibala z pewnością stanowiła dla młodego Puszkina fascynujący przykład niezwykłej ścieżki życiowej i inspirację do odkrywania własnej tożsamości, łączącej różne dziedzictwa.

Rola Niani w Edukacji Kulturowej

Arina Rodionowna Jakowlewa, niania poety, odegrała kluczową rolę w jego życiu i edukacji kulturowej. To ona przybliżyła mu bogactwo rosyjskiej kultury ludowej, opowiadając historie i przekazując tradycje. Dzięki niej Puszkin poznał realne problemy i mentalność rosyjskich chłopów pańszczyźnianych. Te doświadczenia z dzieciństwa znalazły odzwierciedlenie w jego późniejszej twórczości, nadając jej autentyczność i głębię.

Małżeństwo z Natalią Gonczarową

W lutym 1831 roku Aleksandr Siergiejewicz Puszkin poślubił Natalię Nikołajewną Gonczarową. Ceremonia zaślubin odbyła się w moskiewskiej cerkwi Wielkie Wniebowstąpienie. Małżeństwo to, choć szczęśliwe w swoim początkowym okresie, okazało się później źródłem wielu trosk i problemów, które ostatecznie doprowadziły do tragicznych wydarzeń. Puszkin ożenił się z Natalią Gonczarową, co stało się ważnym wydarzeniem w jego życiu osobistym.

Kariera i Kluczowe Dzieła

Kariera literacka Aleksandra Puszkina była niezwykle dynamiczna i płodna, przynosząc mu sławę i uznanie, ale także stawiając na jego drodze liczne wyzwania. Od wczesnych lat edukacji po dojrzałą twórczość, poeta konsekwentnie rozwijał swój talent, eksperymentując z formą i treścią, co zaowocowało dziełami o ogromnym znaczeniu dla literatury światowej.

Edukacja i Pierwsze Kroki Literackie

Od 1811 roku Aleksandr Puszkin kształcił się w elitarnym Liceum w Carskim Siole. Już w tych młodzieńczych latach zaczęły powstawać jego pierwsze debiutanckie utwory, w tym ody i elegie. To właśnie w murach tej prestiżowej placówki, kształcącej przyszłe elity imperium, młody Puszkin rozwijał swój talent poetycki, inspirując się literaturą klasycystyczną i preromantyczną. Ekskluzywne liceum w Carskim Siole stanowiło kolebkę jego literackiej kariery.

Przynależność do Grup Literackich

Po ukończeniu szkoły w 1817 roku, Puszkin aktywnie włączył się w życie literackie Petersburga. Dołączył do grupy „Arzamas”, która stawiała sobie za cel walkę o wprowadzenie języka potocznego do poezji, odchodząc od sztywnych konwencji. Ponadto, stał się członkiem kółka „Zielona lampa”, które miało powiązania z ruchem dekabrystów. Działalność ta świadczy o jego zaangażowaniu w ówczesne dyskusje społeczne i literackie.

Przełomowy Poemat „Rusłan i Ludmiła”

W 1820 roku opublikowany został poemat „Rusłan i Ludmiła”. Utwór ten przyniósł Aleksandrowi Puszkinowi ogromny rozgłos i zapoczątkował w literaturze rosyjskiej modę na bajronizm. Jego fantastyczna fabuła i romantyczny nastrój szybko zyskały uznanie czytelników, a sam poemat stał się ważnym punktem zwrotnym w karierze poety, potwierdzając jego pozycję jako wschodzącej gwiazdy rosyjskiej literatury.

Dzieło Życia: „Eugeniusz Oniegin”

Puszkin pisał swój poemat dygresyjny „Eugeniusz Oniegin” przez wiele lat, od 1823 do 1831 roku. Dzieło to jest uważane za jego opus magnum i arcydzieło literatury rosyjskiej. W „Eugeniuszu Onieginie” Puszkin stworzył postać typowego bohatera romantycznego, a jednocześnie przedstawił panoramiczny obraz życia rosyjskiej szlachty, ukazując jego obyczaje, aspiracje i rozterki. Jest to obraz życia rosyjskiej szlachty na wsi i w mieście.

Twórczość dla Dzieci: Bajki

Aleksander Puszkin jest również autorem znanych na całym świecie bajek, które do dziś cieszą się ogromną popularnością wśród najmłodszych czytelników. Wśród nich znajdują się takie arcydzieła jak „Bajka o rybaku i złotej rybce” oraz „Bajka o carze Sałtanie”. Jego bajki dla dzieci charakteryzują się prostotą języka, bogactwem wyobraźni i ponadczasowym przesłaniem, co czyni je uniwersalnymi utworami literackimi.

Działalność Redakcyjna

W 1836 roku, na rok przed śmiercią, Aleksandr Puszkin uzyskał zgodę na wydawanie własnego pisma literacko-społecznego pod nazwą „Sowriemiennik”. Ta inicjatywa świadczy o jego dążeniu do aktywnego wpływania na kształtowanie życia intelektualnego i kulturalnego Rosji. Działalność redakcyjna była kolejnym przejawem jego wszechstronności i zaangażowania w rozwój literatury rosyjskiej.

Początki Prozy: „Murzyn Piotra Wielkiego”

W 1827 roku Aleksandr Puszkin rozpoczął pisanie swojej pierwszej powieści historycznej, zatytułowanej „Murzyn Piotra Wielkiego”. Swoje początki w prozie historycznej Puszkin zawdzięczał silnemu wpływowi twórczości Waltera Scotta. To dzieło zapoczątkowało jego zainteresowanie prozą, które miało zaowocować kolejnymi ważnymi utworami, ukazującymi jego wszechstronność jako pisarza.

Chronologia Twórczości i Życia Aleksandra Puszkina

Rok Wydarzenie
1799 Narodziny Aleksandra Siergiejewicza Puszkina w Moskwie (6 czerwca).
1811 Rozpoczęcie nauki w Liceum w Carskim Siole.
1817 Ukończenie szkoły i dołączenie do grupy „Arzamas” oraz kółka „Zielona lampa”.
1820 Publikacja poematu „Rusłan i Ludmiła”.
1823–1831 Praca nad poematem dygresyjnym „Eugeniusz Oniegin”.
1824 Kara zsyłki zamieniona na areszt domowy we wsi Michajłowskoje.
1827 Rozpoczęcie pisania powieści historycznej „Murzyn Piotra Wielkiego”.
1831 Ślub z Natalią Nikołajewną Gonczarową (luty).
1836 Uzyskanie zgody na wydawanie pisma „Sowriemiennik”.
1837 Śmierć w Petersburgu w wyniku ran odniesionych w pojedynku (10 lutego).

Kontrowersje, Zsyłki i Stosunki Polityczne

Życie Aleksandra Puszkina było naznaczone licznymi konfliktami z władzą carską, co doprowadziło do okresów zesłania i ścisłej inwigilacji. Jego twórczość, często krytyczna wobec absolutyzmu, wywoływała burzliwe reakcje, a jego stosunek do niektórych wydarzeń politycznych, w tym powstania listopadowego w Polsce, budził kontrowersje. Te doświadczenia znacząco wpłynęły na jego losy i kształt jego dzieł.

Konflikt z Caratem i Zsyłki

Z powodu pisania utworów krytykujących tyranię i absolutyzm, Aleksandr Puszkin został skazany na zsyłkę na południe Rosji. Poeta przebywał w różnych miejscach, w tym w Kiszyniowie, Odessie, na Kaukazie i Krymie. Działalność literacka spowodowała zsyłkę poety na południe Rosji, co było surową karą za jego poglądy. Okresy zesłania, choć trudne, dostarczyły mu jednak inspiracji do stworzenia wielu ważnych utworów, takich jak „Jeniec Kaukazu”. Zsyłka poety na południe stanowiła poważne wyzwanie w jego karierze.

Osobista Cenzura Cara

Po powrocie z wygnania, Aleksandr Puszkin został uwolniony od zwykłej cenzury. Jednakże, w zamian za ten przywilej, jego jedynym i osobistym cenzorem został sam cesarz Mikołaj I. Oznaczało to, że każdy utwór Puszkina musiał zostać zaakceptowany przez cara przed publikacją, co stanowiło znaczące ograniczenie jego wolności artystycznej. Car cenzurował jego utwory, co stanowiło stałe zagrożenie dla jego twórczości.

Inwigilacja Państwowa

Przez znaczną część swojego życia Aleksandr Puszkin był obiektem stałej inwigilacji ze strony państwa. Był obserwowany przez tajnego agenta Aleksandra Boszniaka, a jego działania były stale raportowane do III Oddziału Kancelarii Osobistej Jego Cesarskiej Mości. Ta ciągła presja i poczucie bycia pod obserwacją z pewnością wpływały na jego samopoczucie i twórczość, dodając element dramatyzmu do jego życia.

Stosunek do Polski i Polemika z Mickiewiczem

Aleksandr Puszkin wywołał znaczący skandal swoimi antypolskimi wierszami, takimi jak „Oszczercom Rosji” i „Rocznica Borodina”. Utwory te, napisane w kontekście wydarzeń powstania listopadowego w Polsce, doprowadziły do literackiej polemiki z Adamem Mickiewiczem. Ten konflikt między dwoma wielkimi poetami rosyjskiego i polskiego romantyzmu jest ważnym elementem historii literatury i stosunków polsko-rosyjskich. Puszkin zerwał kontakt z Mickiewiczem po tej polemice.

Ciekawostki i Dziedzictwo

Dziedzictwo Aleksandra Puszkina wykracza daleko poza jego twórczość literacką. Jego życie, pełne dramatycznych wydarzeń, konfliktów i osobistych tragedii, samo w sobie stanowi fascynującą opowieść. Wiele aspektów jego biografii, od niezwykłych korzeni po tragiczny koniec, przyczyniło się do ukształtowania jego legendy i wpływu na kolejne pokolenia.

Miejsce Odosobnienia i Twórczość w Michajłowskim

W 1824 roku kara zsyłki dla Puszkina została zamieniona na areszt domowy. Poeta został umieszczony w majątku matki we wsi Michajłowskoje, położonej w guberni pskowskiej. To właśnie w tym miejscu odosobnienia powstały jedne z jego najważniejszych dzieł, w tym dramat „Borys Godunow”. Okres w Michajłowskim, choć czas izolacji, okazał się niezwykle płodny dla Puszkina, pozwalając mu skupić się na twórczości.

Pogrzeb Bez Rozgłosu

Mimo ogromnej sławy, jaką cieszył się Aleksandr Puszkin, jego pogrzeb odbył się w atmosferze tajemnicy i po cichu. Władze obawiały się masowych manifestacji i potencjalnych niepokojów społecznych, dlatego zdecydowano o dyskretnym pochówku poety. Uroczystość miała miejsce na cmentarzu przyklasztornym w guberni pskowskiej, z dala od stolicy, co stanowiło smutny kontrast dla jego wielkiego dorobku i popularności.

Inspiracje Historyczne i Upamiętnienie

W późniejszym okresie życia Aleksandr Puszkin wykazywał głębokie zainteresowanie historią Rosji. Ta fascynacja zaowocowała napisaniem „Historii Pugaczowa”, a także monumentalnego poematu historiozoficznego „Jeździec miedziany”. Ten ostatni utwór był bezpośrednią odpowiedzią na „Dziady” Adama Mickiewicza, co podkreśla wagę dialogu i rywalizacji między dwoma wielkimi poetami. Postać Puszkina jest upamiętniona w wielu miejscach, a miasto Carskie Sioło zostało przemianowane na Puszkin.

Kluczowe Dzieła Aleksandra Puszkina

  • „Rusłan i Ludmiła” (poemat, 1820)
  • „Eugeniusz Oniegin” (poemat dygresyjny, 1823–1831)
  • „Bajka o rybaku i złotej rybce” (bajka)
  • „Bajka o carze Sałtanie” (bajka)
  • „Murzyn Piotra Wielkiego” (powieść historyczna, rozpoczęta w 1827)
  • „Borys Godunow” (dramat, powstały podczas zesłania)
  • „Historia Pugaczowa” (dzieło historyczne)
  • „Jeździec miedziany” (poemat historiozoficzny)

Aleksandr Puszkin, jako najwybitniejszy klasyk literatury rosyjskiej, wywarł nieoceniony wpływ na kształtowanie się języka literackiego i tożsamości narodowej. Jego życie, choć naznaczone konfliktami i osobistymi tragediami, stanowi inspirujący przykład artysty oddanego swojej pasji, który mimo trudności tworzył dzieła o uniwersalnej wartości, wciąż cenione na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Czy Puszkin znał polski?

Brak jednoznacznych dowodów na biegłą znajomość języka polskiego przez Puszkina. Znał jednak pewne polskie słowa i wyrażenia, co świadczy o jego zainteresowaniu polską kulturą i kontakcie z Polakami.

Na co zmarł Aleksander Puszkin?

Aleksander Puszkin zmarł w wyniku ran odniesionych w pojedynku. Został postrzelony w brzuch, a obrażenia te okazały się śmiertelne, prowadząc do jego śmierci dwa dni później.

Co stało się z Aleksandrem Puszkinem?

Aleksander Puszkin zginął w pojedynku na pistolety. Pojedynek ten miał miejsce w obronie honoru jego żony.

O czym pisał Puszkin?

Puszkin pisał o szerokim spektrum tematów, od miłości i przyjaźni, przez historię i politykę, po życie codzienne i ludzkie namiętności. Jego dzieła charakteryzują się głębokim psychologizmem i mistrzowskim językiem.

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Puszkin