Dolly Parton: Jolene, Miley Cyrus, Queen Latifah i Królowa Country

0

Dolly Parton, wszechstronna ikona muzyki country, aktorka i filantropka, urodzona 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee, na początku 2026 roku będzie obchodziła swoje 80. urodziny. Jest żoną Carla Deana od 1966 roku, z którym pozostawała w związku małżeńskim przez blisko 60 lat, aż do jego śmierci w 2025 roku. Jej kariera, trwająca ponad sześć dekad, obejmuje niezliczone przeboje, znaczące role aktorskie oraz imponującą działalność filantropijną, czyniąc ją jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii amerykańskiej kultury.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku Dolly Parton skończy 80 lat.
• Żona/Mąż: Carla Deana (zmarł w 2025 roku).
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, aktorka, bizneswoman, filantropka.
• Główne osiągnięcie: Jedna z najbardziej utytułowanych i wpływowych artystek muzyki country w historii, z ponad 3000 skomponowanymi piosenkami i ponad 100 milionami sprzedanych płyt na świecie.

Dolly Parton: Ikona Muzyki Country i Wszechstronna Artystka

Dolly Rebecca Parton, urodzona 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee, jest postacią, której wpływ na muzykę country jest nie do przecenienia. Powszechnie nazywana „Królową Muzyki Country” (Queen of Country), Parton jest uznawana za jedną z najbardziej utytułowanych wykonawczyń w historii gatunku. Jej kariera, trwająca nieprzerwanie od ponad 60 lat, obejmuje nie tylko niezliczone przeboje, ale także sukcesy aktorskie, biznesowe i filantropijne, czyniąc ją postacią wykraczającą poza ramy tradycyjnej artystki muzycznej. W styczniu 2026 roku Dolly Parton będzie obchodzić swoje 80. urodziny, co stanowi kolejny kamień milowy w jej niezwykłej karierze.

Kim jest Dolly Parton?

Dolly Parton to artystka o niezwykłej wszechstronności. Oficjalnie klasyfikowana jako piosenkarka, autorka tekstów, multiinstrumentalistka, aktorka, filantropka oraz wpływowa bizneswoman, Parton udowodniła swoją wartość w każdej z tych dziedzin. Jej talent kompozytorski zaowocował stworzeniem ponad 3000 piosenek, w tym takich klasyków jak „Jolene”, „Coat of Many Colors” czy „9 to 5”. Jej wpływ na muzykę country jest ogromny, a jej styl i osobowość uczyniły ją globalną ikoną popkultury.

Dane Biograficzne: Prawdziwe Nazwisko, Data i Miejsce Urodzenia

Prawdziwe nazwisko artystki to Dolly Rebecca Parton. Urodziła się 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee. To malownicze miejsce w górach Smoky Mountains stanowiło tło dla jej wczesnego życia i miało znaczący wpływ na jej twórczość. W styczniu 2026 roku Dolly Parton będzie obchodzić swoje 80. urodziny, co jest świadectwem długowieczności jej kariery i nieustającej aktywności artystycznej.

Status Ikony: „Królowa Muzyki Country”

Ze względu na swój ogromny wpływ na gatunek muzyki country i liczne sukcesy, Dolly Parton jest powszechnie nazywana „Królową Muzyki Country” (Queen of Country). Jej wpływ wykracza poza same listy przebojów; Parton stała się symbolem autentyczności, siły i niezależności w przemyśle muzycznym. Magazyn Rolling Stone w 2023 roku sklasyfikował ją na 27. miejscu listy 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów, co podkreśla jej trwałe miejsce w historii muzyki.

Wielostronna Kariera: Piosenkarka, Autorka Tekstów, Aktorka i Filantropka

Kariera Dolly Parton to przykład wszechstronności. Choć jej korzenie tkwią głęboko w muzyce country, nie ograniczała się wyłącznie do tego gatunku. W wieku 13 lat nagrała swój pierwszy singiel „Puppy Love”, a jej talent jako autorki tekstów szybko przyniósł jej uznanie, pisząc utwory dla innych artystów. Jej późniejsze sukcesy obejmują karierę aktorską, gdzie zadebiutowała w hicie „9 to 5”, a także rozwój jako bizneswoman i zaangażowanie w działalność filantropijną. Jej zdolność do adaptacji i eksploracji różnych dziedzin sztuki i biznesu jest kluczowa dla zrozumienia jej fenomenu.

Rodzina i Życie Prywatne Dolly Parton

Życie osobiste Dolly Parton, choć często pozostawało w cieniu jej kariery, jest równie fascynujące i kształtujące. Pochodząca z wielodzietnej rodziny, doświadczyła skromnych początków, które ukształtowały jej światopogląd i podejście do życia. Jej silne więzi rodzinne i religijne wychowanie miały znaczący wpływ na jej wartości i twórczość.

Skromne Początki w Wielodzietnej Rodzinie

Dolly Parton była czwartym z dwunastu dzieci Avie Lee Caroline i Roberta Lee Partona Sr. Jej matka, Avie Lee, przeszła w ciągu 20 lat 11 ciąż, rodząc dwanaścioro dzieci. Tak liczna rodzina żyła w skrajnym ubóstwie. Dolly opisuje swoje dzieciństwo jako „dirt poor”, spędzone w jednoizbowej chacie bez podstawowych wygód. Te trudne warunki, mimo swojej surowości, stały się inspiracją dla jednego z jej najważniejszych utworów – „Coat of Many Colors”. Fakt, że narodziny Dolly zostały opłacone przez jej ojca workiem mąki kukurydzianej, przekazanym lekarzowi misyjnemu, podkreśla niezwykłe okoliczności jej przyjścia na świat.

Wpływ Rodziców na Rozwój Artystki

Rodzice Dolly odegrali kluczową rolę w jej rozwoju. Ojciec, Robert Lee „Lee” Parton, mimo że niepiśmienny, był dzierżawcą i rolnikiem, którego Dolly uważa za jednego z najmądrzejszych ludzi biznesu, jakich znała. Z kolei matka, Avie Lee, zabawiała dzieci folklorem z gór Smoky Mountains oraz starymi balladami, co rozbudziło w Dolly zamiłowanie do muzyki. Parton przypisuje swoje zdolności muzyczne właśnie matce.

Długoletnie Małżeństwo z Carlem Deanem

W 1966 roku Dolly poślubiła Carla Deana. Ich związek małżeński trwał blisko 60 lat, co stanowi niezwykłe świadectwo trwałości w świecie show-biznesu. Niestety, Carl Dean zmarł w 2025 roku. Pomimo ogromnej sławy Dolly, ich życie prywatne było zazwyczaj strzeżone przed mediami, co pozwoliło im zachować względny spokój i intymność.

Religijne Wychowanie

Dolly Parton dorastała w bardzo religijnym środowisku Kościoła Bożego (Pentekostalizm) w Cleveland, Tennessee. Jej dziadek pełnił funkcję pastora, co miało znaczący wpływ na jej światopogląd i wartości. Wychowanie w tak silnie zakorzenionej tradycji religijnej niewątpliwie wpłynęło na jej moralność i sposób postrzegania świata, co często odzwierciedla się w jej twórczości.

Kariera Muzyczna Dolly Parton

Kariera muzyczna Dolly Parton to monumentalne dzieło, które trwa od wczesnego dzieciństwa aż po współczesność. Jej zdolności kompozytorskie, wokalne i charyzma sprawiły, że stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych i uwielbianych postaci w historii muzyki country i nie tylko.

Debiut i Wczesne Lata Kariery

Dolly Parton rozpoczęła swoją karierę artystyczną już jako dziecko, występując w lokalnym radiu i telewizji. W wieku zaledwie 13 lat nagrała swój pierwszy singiel „Puppy Love”, co było zapowiedzią jej przyszłej, błyskotliwej drogi. Dzień po ukończeniu szkoły średniej w 1964 roku, Dolly spakowała się i wyjechała do Nashville, aby realizować swoje marzenia o karierze muzycznej, co świadczy o jej determinacji i wczesnym postanowieniu podążania za swoim powołaniem.

Przełom jako Autorka Tekstów

Zanim Dolly Parton zdobyła sławę jako wykonawczyni, odnosiła znaczące sukcesy jako autorka tekstów dla innych artystów. Już w 1966 roku stworzyła dwa hity z pierwszej dziesiątki dla Billa Phillipsa, co potwierdziło jej talent pisarski i zapoczątkowało jej drogę do sukcesu w branży muzycznej. Jej umiejętność tworzenia chwytliwych melodii i poruszających tekstów stała się fundamentem jej kariery.

Era Portera Wagonera i Wspólne Hity

W 1967 roku Dolly Parton dołączyła do obsady programu „The Porter Wagoner Show”. Ta współpraca zapoczątkowała sześcioletnią serię wspólnych hitów z Porterem Wagonerem, umacniając jej pozycję na rynku muzyki country. Duet ten przyniósł jej szeroką rozpoznawalność i pozwolił zaprezentować swój talent szerszej publiczności.

Niezależność i Sukces Utworu „I Will Always Love You”

W 1974 roku Dolly Parton napisała utwór „I Will Always Love You” jako pożegnanie zawodowe z Porterem Wagonerem. Piosenka ta, pełna emocji i szczerości, stała się światowym fenomenem, a jej późniejsze wykonanie przez Whitney Houston ugruntowało jej status jako jednego z największych przebojów wszech czasów. Decyzja Dolly o nieoddaniu połowy praw autorskich Elvisowi Presleyowi do „I Will Always Love You” okazała się strategicznie bardzo mądra, przynosząc jej miliony dolarów zysku i podkreślając jej umiejętności biznesowe.

Decyzje Biznesowe Kształtujące Sukces

Dolly Parton wielokrotnie udowodniła, że poza talentem artystycznym posiada również doskonały zmysł dla biznesu. Jej decyzja dotycząca praw autorskich do „I Will Always Love You” jest tego doskonałym przykładem. Dodatkowo, wydawanie muzyki pod własnymi wytwórniami, takimi jak „Dolly” czy „Butterfly”, pozwoliło jej zachować kontrolę nad swoją twórczością i budować własne imperium. Sprzedaż ponad 100 milionów płyt na całym świecie czyni ją jedną z najlepiej sprzedających się artystek muzycznych w historii.

Statystyki List Przebojów i Rekordy

Lista osiągnięć Dolly Parton na listach przebojów jest imponująca. Posiada rekord 25 singli na 1. miejscu listy Billboard country, co jest wynikiem nieosiągalnym dla większości artystów. Ponadto, ma na koncie niesamowitą liczbę 44 albumów w Top 10 country, co świadczy o jej długotrwałej popularności i stabilnej pozycji na rynku muzycznym. Jej wszechstronność gatunkowa została potwierdzona sukcesem albumu „Rockstar” z 2023 roku, który stał się jej najwyżej notowaną płytą na liście Billboard 200, zajmując 3. miejsce.

Eksploracja Różnych Gatunków Muzycznych: Od Country do Rocka

Choć Dolly Parton jest nierozerwalnie związana z muzyką country, jej artystyczna ciekawość nie zna granic. Jej 49. album studyjny „Rockstar” z 2023 roku był śmiałym krokiem w stronę rocka, przynosząc jej uznanie krytyków i komercyjny sukces. Album ten, zajmując 3. miejsce na liście Billboard 200, udowodnił, że Parton potrafi skutecznie eksplorować nowe gatunki muzyczne, zachowując przy tym swój unikalny styl. Jej kariera to dowód na to, że prawdziwy talent potrafi przekraczać gatunkowe bariery.

Imponujący Dorobek Kompozytorski

W ciągu swojej 60-letniej kariery Dolly Parton skomponowała ponad 3000 piosenek. Ten imponujący dorobek obejmuje utwory, które stały się kamieniami milowymi w historii muzyki, takie jak „Jolene”, „Coat of Many Colors” oraz „9 to 5”. Jej talent kompozytorski został doceniony między innymi wprowadzeniem do Nashville Songwriters Hall of Fame w 1986 roku.

Kariera Aktorska i Filmowa Dolly Parton

Oprócz kariery muzycznej, Dolly Parton odniosła znaczące sukcesy jako aktorka, udowadniając swój talent komediowy i dramatyczny na wielkim ekranie. Jej role często zapadały w pamięć widzów i zdobywały uznanie krytyków.

Debiut Kinowy i Nominacja do Złotego Globu za Film „9 to 5”

W 1980 roku Dolly Parton zadebiutowała na wielkim ekranie w komedii „9 to 5”. Jej kreacja w tym filmie przyniosła jej nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki. Film ten, oprócz walorów rozrywkowych, poruszał ważne kwestie społeczne, a piosenka tytułowa, napisana przez samą Dolly, stała się jednym z jej największych hitów.

Kultowe Role w Kinowych Produkcja

Po sukcesie „9 to 5”, Dolly Parton wystąpiła w szeregu innych popularnych produkcji. W 1982 roku zagrała w filmie „The Best Little Whorehouse in Texas” (najlepszy mały burdelik w Teksasie), a w 1989 roku pojawiła się w kultowych „Steel Magnolias”. Te role ugruntowały jej pozycję jako wszechstronnej aktorki, zdolnej do poruszania zarówno widzów swoją charyzmą, jak i umiejętnościami aktorskimi. Warto również wspomnieć o jej udziale w filmie „80 for Brady”, który pokazuje jej aktywność na ekranie również w późniejszym wieku.

Nagrody i Wyróżnienia Dolly Parton

Dorobek Dolly Parton został uhonorowany niezliczoną ilością nagród i wyróżnień, które świadczą o jej ogromnym wpływie na kulturę i sztukę. Jej talent i zaangażowanie zostały docenione zarówno przez branżę muzyczną, jak i przez instytucje państwowe.

Kolekcja Nagród Grammy i Emmy

Dolly Parton zdobyła 11 nagród Grammy, co jest jednym z najwyższych wyróżnień w branży muzycznej. Jej talent został również doceniony trzema nagrodami Emmy, podkreślając jej wszechstronność, która wykracza poza muzykę. Była również wielokrotnie nominowana do prestiżowych nagród, takich jak dwa Oscary i sześć Złotych Globów, co świadczy o uznaniu jej dokonań w różnych dziedzinach sztuki.

Honorowe Wyróżnienia: Oscar Humanitarny i Medale

W 2025 roku ogłoszono, że Dolly Parton otrzyma prestiżową nagrodę Jean Hersholt Humanitarian Award (honorowy Oscar) w 2026 roku. To wyróżnienie podkreśla jej zaangażowanie w działalność charytatywną i pomoc społeczną. Uhonorowano ją również National Medal of Arts w 2004 roku oraz prestiżowym wyróżnieniem Kennedy Center Honors w 2006 roku, co jest dowodem na jej znaczenie dla amerykańskiej kultury.

Uznanie Państwowe i Miejsca w Historiach

Poza nagrodami artystycznymi, Dolly Parton otrzymała również uznanie państwowe. National Medal of Arts, przyznawany przez prezydenta Stanów Zjednoczonych, jest jednym z najwyższych odznaczeń w dziedzinie sztuki. Kennedy Center Honors to z kolei wyraz uznania dla jej całokształtu twórczości i wpływu na kulturę. W 2023 roku magazyn Rolling Stone umieścił ją na 27. miejscu listy 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów, co potwierdza jej trwałe miejsce w historii muzyki.

Gwiazda na Hollywood Walk of Fame

Już w 1984 roku Dolly Parton otrzymała swoją gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, co stanowiło symboliczne uhonorowanie jej wkładu w przemysł rozrywkowy. To trwałe upamiętnienie jest świadectwem jej nieprzemijającej popularności i znaczenia dla kultury popularnej na całym świecie.

Dolly Parton jako Bizneswoman i Filantropka

Dolly Parton to nie tylko utalentowana artystka, ale również niezwykle przedsiębiorcza kobieta i oddana filantropka. Jej działalność biznesowa i społeczna przyniosła korzyści wielu ludziom i przyczyniła się do rozwoju regionu, z którego pochodzi.

Imperium Dollywood: Parki Rozrywki i Wytwórnie Muzyczne

Dolly Parton jest współwłaścicielką The Dollywood Company, która zarządza popularnym parkiem tematycznym Dollywood oraz parkiem wodnym Splash Country w Pigeon Forge w Tennessee. Dollywood to nie tylko miejsce rozrywki, ale także symbol jej sukcesu i zaangażowania w rozwój regionu Sevier County. Firma ta zarządza również popularną siecią teatrów z kolacją, takich jak „The Dolly Parton Stampede”, co stanowi kolejne potwierdzenie jej zdolności do budowania prężnie działającego imperium rozrywkowego.

Własne Wytwórnie i Sprzedaż Płyt

W swojej karierze Dolly Parton wydawała muzykę pod wieloma szyldami, w tym we własnych wytwórniach o nazwach „Dolly” oraz „Butterfly”. Ta niezależność pozwoliła jej zachować kontrolę nad swoją twórczością. Szacuje się, że sprzedała ponad 100 milionów płyt na całym świecie, co czyni ją jedną z najlepiej sprzedających się artystek muzycznych w historii, a jej wytwórnia Dolly Records odgrywa ważną rolę w dystrybucji jej muzyki.

Działalność Charytatywna: Fundacja Dollywood i Wsparcie Edukacji

Dolly Parton założyła organizację charytatywną Fundacja Dollywood, która skupia się na wspieraniu edukacji i walce z ubóstwem we wschodnim Tennessee. Fundacja jest znana z ogromnego zaangażowania w promowanie czytelnictwa wśród dzieci, a jej program Imagination Library, który zapewnia darmowe książki najmłodszym, objął miliony dzieci. Jej zaangażowanie w edukację jest świadectwem jej troski o przyszłe pokolenia. Warto również wspomnieć o jej współpracy z Monroe Carell Jr. Children’s Hospital at Vanderbilt, gdzie wspierała badania nad rakiem dziecięcym.

Wkład w Walkę z Pandemią COVID-19

W czasie pandemii COVID-19 Dolly Parton znacząco wsparła finansowo badania nad szczepionką Moderna, co stało się szeroko komentowanym aktem hojności i zaangażowania społecznego. Jej darowizna pomogła w przyspieszeniu procesu tworzenia szczepionki, co miało realny wpływ na walkę z globalnym zagrożeniem zdrowotnym. Jej gest był wyrazem troski o zdrowie publiczne.

Wsparcie dla Praw Mniejszości

Dolly Parton jest znana z aktywnego wspierania praw osób LGBT (gay rights). Jej otwartość i akceptacja dla różnorodności sprawiają, że jest ona inspiracją dla wielu ludzi na całym świecie. Jej postawa jest zgodna z jej ogólnym przesłaniem tolerancji i miłości, które często pojawia się w jej twórczości.

Ciekawostki z Życia Dolly Parton

Życie Dolly Parton obfituje w fascynujące historie i niezwykłe wydarzenia, które dodają baru do jej barwnej biografii. Od skromnych początków po globalne sukcesy, jej droga jest pełna inspirujących momentów.

Niezwykłe Początki: Płatność za Narodziny Mąką Kukurydzianą

Fakt, że narodziny Dolly Parton zostały opłacone przez jej ojca workiem mąki kukurydzianej, który przekazał lekarzowi misyjnemu, jest jedną z najbardziej niezwykłych anegdot z jej życia. Podkreśla to skrajne ubóstwo, w jakim żyła jej rodzina, ale także determinację jej rodziców w zapewnieniu jej narodzin.

Opis Dzieciństwa: Ekstremalne Ubóstwo a Inspiracja Artystyczna

Artystka wielokrotnie opisywała swoje dzieciństwo jako „dirt poor”, spędzone w jednoizbowej chacie bez wygód. Te trudne warunki dorastania nie złamały jej, lecz stały się bezpośrednią inspiracją dla jednego z jej najważniejszych utworów – „Coat of Many Colors”. Piosenka ta jest wzruszającym hołdem dla miłości matki i siły ducha w obliczu biedy.

Cherubiny i Noc Cudów: Tworzenie Hitów

W jednym z wywiadów Dolly Parton wyznała, że dwa z jej największych hitów – „Jolene” oraz „I Will Always Love You” – napisała podczas tej samej sesji twórczej, jednej nocy. To „noc cudów” zaowocowała utworami, które na zawsze wpisały się w historię muzyki.

Replika Domu Dzieciństwa w Dollywood

Dla upamiętnienia swojego pochodzenia i podkreślenia znaczenia korzeni, w parku Dollywood znajduje się replika dwupokojowej chaty z Locust Ridge, w której Parton spędziła swoje dzieciństwo. Jest to symboliczne miejsce, które pozwala odwiedzającym poczuć atmosferę jej wczesnych lat.

Wydanie Książki Kucharskiej

W 2024 roku Dolly Parton wydała książkę kucharską „Good Lookin’ Cookin’”, w której wspomina rodzinne posiłki mimo panującej w domu biedy. Książka ta, napisana wspólnie z siostrą Rachel, podkreśla silne więzi rodzinne i znaczenie wspólnego gotowania i jedzenia, nawet w trudnych czasach.

Pochodzenie Imion i Znani Krewni

Jej drugie imię, Rebecca, zostało jej nadane na cześć jej matczynej pra-pra-babci, co świadczy o przywiązaniu do rodzinnych tradycji. W branży rozrywkowej działali również jej brat Randy Parton oraz siostry Stella i Rachel, co pokazuje, że talent artystyczny często przechodzi w rodzinie Partonów. Wujek Bill Owens był jej wczesnym partnerem w pisaniu piosenek i pomógł jej stawiać pierwsze kroki w branży.

Długowieczność Kariery i Ikoniczny Status Popkulturowy

Aktywność zawodowa Dolly Parton trwa nieprzerwanie od ponad 60 lat, co jest niezwykłym osiągnięciem. Jej wizerunek i styl stały się rozpoznawalne na całym świecie, wykraczając poza ramy muzyki country. Stała się ikoną popkultury, inspirując kolejne pokolenia artystów, w tym takie postaci jak Miley Cyrus, która jest jej chrześniaczką, czy Lainey Wilson. W 2026 roku, z okazji jej 80. urodzin, będzie można podziwiać jej dokonania.

Kluczowe Statystyki Kariery Muzycznej

Dolly Parton udowadnia, że niezależnie od skromnych początków, można osiągnąć światowy sukces, pozostając wiernym sobie i swoim wartościom. Jej życie to inspirująca lekcja wytrwałości, talentu i bezinteresownej dobroci.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Dolly_Parton