Ip Man, urodzony jako Ip Kai-man (葉繼問) 1 października 1893 roku w Foshan, w prowincji Guangdong w Chinach, był wybitnym mistrzem sztuk walki, przede wszystkim stylu Wing Chun. Znany na całym świecie jako Yip Man lub Ye Wen, zmarł 2 grudnia 1972 roku w Hongkongu, w wieku 79 lat. Jego życie stanowiło inspirację dla wielu, a jego nauczanie Wing Chun miało ogromny wpływ na kształtowanie się tej sztuki walki w skali globalnej. Pochodził z zamożnej rodziny, co pozwoliło mu na zdobycie solidnego wykształcenia, które stanowiło fundament dla jego późniejszej kariery.
W życiu prywatnym Ip Man poślubił Cheung Wing-sing w 1916 roku, z którą doczekał się czworga dzieci: synów Ip Chuna i Ip Ching’a, oraz córek Ip Nga-sum i Ip Nga-wun. Tragiczne okoliczności historyczne doprowadziły do jego długotrwałej rozłąki z żoną i częścią rodziny po przeprowadzce do Hongkongu. Później żył w nieformalnym związku z kobietą z Szanghaju, z którą miał syna Ip Siu-wah, co dodatkowo skomplikowało jego życie rodzinne. Mimo tych wyzwań, jego nauczanie Wing Chun pozostało jego głównym celem.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 2 grudnia 1972 roku miał 79 lat.
- Żona/Mąż: Cheung Wing-sing (od 1916 roku).
- Dzieci: Ip Chun, Ip Ching, Ip Nga-sum, Ip Nga-wun, Ip Siu-wah.
- Zawód: Mistrz sztuk walki Wing Chun, oficer policji.
- Główne osiągnięcie: Popularyzacja stylu Wing Chun na skalę światową i wychowanie wielu wybitnych mistrzów.
Podstawowe informacje o Ip Manie
Dane biograficzne
Ip Man, urodzony jako Ip Kai-man, jest postacią o globalnym znaczeniu w świecie sztuk walki. Powszechnie znany pod zlatynizowaną formą nazwiska Yip Man, a także jako Ye Wen w standardowym języku mandaryńskim, przyszedł na świat 1 października 1893 roku w Foshan, w prowincji Guangdong w Chinach. Jego życie zakończyło się 2 grudnia 1972 roku w jego mieszkaniu przy ulicy Tung Choi 149 w dzielnicy Mong Kok w Hongkongu. Mistrz zmarł w wieku 79 lat, a bezpośrednią przyczyną jego śmierci był rak krtani. Symboliczny zbieg okoliczności stanowi fakt, że jego odejście nastąpiło zaledwie siedem miesięcy przed śmiercią jego najsłynniejszego ucznia, Bruce’a Lee, co mocno wpłynęło na postrzeganie jego dziedzictwa.
Początki życia i wykształcenie
Dorastając w zamożnej rodzinie, Ip Man otrzymał tradycyjne chińskie wykształcenie. Stanowiło to solidny fundament dla jego późniejszej roli jako nauczyciela i autorytetu w świecie sztuk walki. Jego pochodzenie społeczne i edukacja pozwoliły mu na zdobycie szerokiej wiedzy i umiejętności, które wykorzystał w dalszym życiu, kształtując nie tylko własne umiejętności, ale także przyszłość stylu Wing Chun.
Życie rodzinne Ip Mana
Małżeństwo i dzieci
W 1916 roku Ip Man poślubił Cheung Wing-sing. Ich małżeństwo zaowocowało narodzinami czworga dzieci: Ip Chun (syn), Ip Ching (syn), Ip Nga-sum (córka) i Ip Nga-wun (córka). Rodzina była ważnym elementem jego życia, choć okoliczności historyczne i polityczne wprowadziły do niej wiele dramatycznych zwrotów. Dzieci Ip Mana, zwłaszcza jego synowie, odgrywały znaczącą rolę w jego późniejszym życiu i w pielęgnowaniu jego dziedzictwa, stając się sami uznanymi mistrzami Wing Chun.
Relacje rodzinne i życiowe perypetie
Tragiczna separacja z żoną była jednym z najbardziej bolesnych doświadczeń w życiu Ip Mana. W 1950 roku przybył do Hongkongu wraz z żoną i najstarszą córką. Jednak gdy kobiety wróciły do Foshan po dokumenty tożsamości, zamknięcie granic między Chinami a Hongkongiem w 1951 roku rozdzieliło małżonków na zawsze. Ta długotrwała rozłąka była źródłem stałego bólu i tęsknoty. Około 1955 roku Ip Man związał się z kochanką pochodzącą z Szanghaju, którą jego uczniowie nazywali po prostu „Shanghai Po”. Z tego nieformalnego związku urodził się syn, Ip Siu-wah. Ip Man nigdy oficjalnie nie przedstawił swojej kochanki synom z pierwszego małżeństwa, którzy przybyli do Hongkongu w 1962 roku, aby połączyć się z ojcem po latach rozłąki. Ta złożona sytuacja rodzinna odzwierciedlała burzliwe czasy, w których przyszło mu żyć.
Kariera zawodowa i sztuki walki
Początki treningów i rozwój w Wing Chun
Początki nauki Wing Chun przez Ip Mana sięgają wczesnego dzieciństwa. Rozpoczął treningi w wieku 9 lub 13 lat pod okiem mistrza Chan Wah-shuna, stając się jego szesnastym i ostatnim uczniem. Po wycofaniu się Chan Wah-shuna, Ip Man kontynuował naukę u jego drugiego najstarszego ucznia, Ng Chung-soka, od którego przejął większość swoich umiejętności i technik. Kluczowym momentem w jego rozwoju było przełomowe spotkanie z Leung Bikiem. Podczas nauki w St. Stephen’s College w Hongkongu, 16-letni Ip Man został dwukrotnie pokonany w sparingu przez Leung Bika, syna Leung Jana (nauczyciela jego pierwszego mistrza). Ta porażka skłoniła go do podjęcia nauk u Leung Bika aż do jego śmierci w 1911 roku.
Ip Man posiadał rangę Wielkiego Mistrza (Grandmaster) i jest uznawany za kluczową postać w historii Wing Chun, odpowiedzialną za popularyzację tego stylu na skalę światową. Jego nauczanie i metody treningowe, często dostosowywane do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia, przyczyniły się do ukształtowania wielu wybitnych mistrzów. Styl walki kobiet, który kultywował, odróżniał go od wielu innych „twardych” stylów kung fu, podkreślając płynność i precyzję. Jego imię, „Kai-man”, można tłumaczyć jako „ten, który otwiera drzwi do wiedzy”, co doskonale odzwierciedla jego rolę w przekazywaniu dziedzictwa Wing Chun.
Uważa się, że porażka Ip Mana w pojedynku z Leung Bikiem była kluczowym momentem w jego życiu, który nauczył go pokory i zmotywował do dalszego doskonalenia swoich umiejętności.
Kariera w policji i ucieczka do Hongkongu
Po powrocie do Foshan w 1916 roku, w wieku 24 lat, Ip Man służył jako oficer policji dla rządu nacjonalistycznego. W tym okresie uczył Wing Chun swoich podwładnych i krewnych, integrując sztukę walki ze swoją pracą zawodową. Okres powojenny przyniósł kolejne wyzwania. Po II wojnie światowej służył jako kapitan patroli policyjnych w Foshan. Pod koniec 1949 roku, jako członek Kuomintangu, musiał uciekać do Hongkongu przed zwycięskimi komunistami. Ta decyzja była podyktowana obawą przed prześladowaniami ze strony nowej władzy komunistycznej ze względu na jego przeszłość w policji. Ta ucieczka stanowiła punkt zwrotny w jego życiu, zmuszając go do rozpoczęcia wszystkiego od nowa w nowym kraju.
Nauczanie Wing Chun w Hongkongu
W wieku 56 lat, będąc bezrobotnym uchodźcą w Hongkongu, Ip Man dzięki pomocy przyjaciół znalazł zatrudnienie w restauracji, co stanowiło trudny początek jego nowego życia. Oficjalnie zaczął nauczać Wing Chun na początku lat 50. w siedzibie stowarzyszenia restauratorów. Początkowo przyciągał głównie ubogich i niewykształconych pracowników, którzy szukali sposobu na zdobycie umiejętności i lepszą przyszłość. Z czasem jego szkoła zyskała renomę, co pozwoliło mu przenieść działalność do dzielnic Sham Shui Po oraz Yau Ma Tei. Zwiększony prestiż przyciągnął zamożniejszych i lepiej wykształconych uczniów, co pozwoliło mu na stabilizację finansową i dalszy rozwój nauczania Wing Chun. Był znany z tego, że dostosowywał sposób nauczania do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia, co czyniło jego metody szczególnie skutecznymi.
Uczniowie Ip Mana
Najsłynniejszym uczniem Ip Mana był Bruce Lee, z którym trenował w Hongkongu. Ich wspólne zdjęcia z lat 50. i 60. XX wieku stały się ikonami historii sztuk walki. Mimo że Bruce Lee jest jego najbardziej znanym uczniem, nigdy nie ukończył on pełnego systemu Wing Chun pod okiem Ip Mana przed wyjazdem do USA, co jest często pomijanym szczegółem w dyskusjach na temat ich relacji. Ip Man wyszkolił całe pokolenie mistrzów, wśród których byli m.in.: Leung Sheung, Lok Yiu, Chu Shong-tin, Wong Shun-leung, Moy Yat, William Cheung, Ip Chun (syn) i Ip Ching (syn). Ci uczniowie odegrali kluczową rolę w rozpowszechnianiu Wing Chun na całym świecie, przekazując jego nauki dalej.
Dziedzictwo i wpływ
Ving Tsun Athletic Association i działalność filantropijna
W 1967 roku Ip Man, wraz ze swoimi uczniami, założył Ving Tsun Athletic Association (VTAA). Celem tej organizacji było sformalizowanie nauczania stylu Wing Chun i zapewnienie jego spójności. Ponadto, VTAA miała także na celu pomoc finansową samemu Ip Manowi, który w obliczu trudnej sytuacji materialnej, częściowo spowodowanej uzależnieniem od opium, potrzebował wsparcia. Ip Man spisał historię Wing Chun, dbając o zachowanie tradycji i rodowodu sztuki walki, która wywodzi się od mniszki Ng Mui i Yim Wing-chun. Działalność stowarzyszenia przyczyniła się do ugruntowania pozycji Wing Chun jako globalnie rozpoznawalnego stylu sztuk walki.
Sportowe i osobiste osiągnięcia
Ip Man posiadał rangę Wielkiego Mistrza (Grandmaster) i jest powszechnie uznawany za kluczową postać w historii Wing Chun. Jego nauczanie i metody treningowe przyczyniły się do popularyzacji tego stylu na skalę światową. Mimo rosnącej sławy w Hongkongu, Ip Man przez większość czasu prowadził bardzo skromne życie, co podkreśla jego pokorę i oddanie sztuce. Fakt, że jako młody zawodnik został pokonany przez starszego Leung Bika, uważa się za kluczowy moment w jego życiu, który nauczył go pokory i determinacji do dalszego doskonalenia swoich umiejętności. Na krótko przed śmiercią Ip Man nagrał demonstrację form Wing Chun na drewnianym manekinie, aby zachować poprawną technikę dla przyszłych pokoleń, co jest świadectwem jego troski o dziedzictwo Wing Chun. Jego grób znajduje się na cmentarzu Wo Hop Shek w Hongkongu, na wzgórzu Wu Tip Shan.
Ip Man w kulturze masowej
Postać Ip Mana zyskała ogromną popularność dzięki seriom filmowym. Najbardziej znanym portretem filmowym jest seria „Ip Man” (części 1-4) z lat 2008–2019, gdzie w rolę mistrza wcielił się Donnie Yen. Filmy te, choć fabularyzowane, przyniosły Ip Manowi globalną sławę i spopularyzowały Wing Chun wśród milionów widzów na całym świecie. Inną ważną produkcją jest „The Grandmaster” z 2013 roku, gdzie w Ip Mana wcielił się Tony Leung. Postać mistrza pojawiała się także w filmach takich jak „Ip Man: The Final Fight” (2013), gdzie grał go Anthony Wong, oraz w kilku produkcjach Dennisa To, m.in. „The Legend Is Born – Ip Man”. Udział rodziny w filmach jest również znaczący; jego najstarszy syn, Ip Chun, wielokrotnie pojawiał się w filmach o ojcu – zarówno jako konsultant, jak i aktor, grając m.in. Leung Bika w „The Legend Is Born” lub samego Ip Mana w starszym wieku w innych produkcjach. Dzięki Ip Manowi i jego uczniom, Wing Chun stał się jednym z najczęściej prezentowanych stylów walki w światowym kinie akcji, stając się ikoną kultury i symbolem chińskiego oporu i dumy narodowej.
Kluczowe filmy z Ip Manem w roli głównej lub o jego życiu:
- Seria „Ip Man” (części 1-4) z Donniem Yenem (2008–2019)
- „The Grandmaster” z Tonym Leungiem (2013)
- „Ip Man: The Final Fight” z Anthonym Wongiem (2013)
- „The Legend Is Born – Ip Man” z Dennisem To
Ciekawostki i nieznane fakty
W Foshan, na terenie Świątyni Przodków (Ancestral Temple), znajduje się dedykowane mu muzeum, które upamiętnia jego życie i dokonania. Istnieją niepotwierdzone plotki, że podczas II wojny światowej Ip Man mógł być tajnym oficerem wywiadu Kuomintangu, co dodaje tajemniczości jego postaci. Jego nauka w prestiżowym St. Stephen’s College była rzadkością wśród mistrzów sztuk walki tamtego okresu. Ip Man cierpiał na uzależnienie od opium, które kupował na czarnym rynku w Hongkongu; nałóg ten był bardzo kosztowny i stanowił jeden z głównych powodów, dla których musiał stale zarabiać na nauczaniu sztuk walki. Mimo rosnącej sławy w Hongkongu, Ip Man przez większość czasu prowadził bardzo skromne życie, co podkreśla jego pokorę. Jego śmierć w grudniu 1972 roku była spowodowana rakiem krtani. Był ostatnim uczniem legendarnego „Płatnerza” Chan Wah-shuna i jego decyzja o ucieczce do Hongkongu w 1949 roku była podyktowana obawą przed prześladowaniami ze strony nowej władzy komunistycznej ze względu na jego przeszłość w policji. Został pochowany na cmentarzu Wo Hop Shek w Hongkongu, na wzgórzu Wu Tip Shan.
Ip Man, jako mistrz Wing Chun, wywarł niezatarty wpływ na rozwój sztuk walki, a jego życie, naznaczone zarówno osobistymi tragediami, jak i wielkimi sukcesami, stało się inspiracją dla milionów na całym świecie. Jego kluczowym dziedzictwem jest nie tylko przekazanie systemu Wing Chun, ale także promowanie wartości takich jak pokora, determinacja i ciągłe doskonalenie, co czyni go postacią o trwałym znaczeniu w historii sztuk walki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Ip Man uczył Bruce’a Lee?
Tak, Ip Man był nauczycielem sztuk walki Bruce’a Lee. Uczył go stylu Wing Chun, który miał znaczący wpływ na rozwój późniejszej kariery Lee.
Kim jest Ip Man?
Ip Man był mistrzem sztuk walki i wielkim propagatorem stylu Wing Chun. Jest postacią historyczną, która stała się inspiracją dla wielu filmów i legend.
W jakiej kolejności oglądać Ip Man?
Najlepiej zacząć od filmu „Ip Man” z 2008 roku, następnie obejrzeć „Ip Man 2”, „Ip Man 3” i na końcu „Ip Man 4: The Finale”. Ta kolejność pozwala śledzić chronologię wydarzeń i rozwój postaci.
Kto to jest Ip Man?
Ip Man to legendarny mistrz chińskich sztuk walki, znany przede wszystkim jako jeden z najważniejszych nauczycieli stylu Wing Chun. Znany jest również jako mentor Bruce’a Lee, który ukształtował jego wczesne umiejętności.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ip_Man
