Jack Lemmon: Biografia, filmografia, życie i kariera legendy kina

1

Jack Lemmon, urodzony 8 lutego 1925 roku w Newton w stanie Massachusetts, był jednym z najbardziej wszechstronnych i cenionych aktorów swojego pokolenia. Na dzień dzisiejszy (styczeń 2026) ma 100 lat. Jego kariera filmowa, trwająca przez dziesięciolecia, zaowocowała dwoma Oscarami i niezliczoną liczbą niezapomnianych ról, w których z równą swobodą odnajdywał się w komedii i dramacie. Zmarł 27 czerwca 2001 roku w Los Angeles, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo filmowe. Znany z niezwykłej umiejętności łączenia ról komediowych z dramatycznymi, stworzył ikoniczny ekranowy duet z Walterem Matthau i współpracował z legendarnymi reżyserami, takimi jak Billy Wilder.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 100 lat (na styczeń 2026)
• Żona/Mąż: Felicia Farr (od 1962 do 2001), Cynthia Stone (1950–1956)
• Dzieci: Chris Lemmon, Courtney Lemmon
• Zawód: Aktor, producent, reżyser
• Główne osiągnięcie: Dwukrotny zdobywca Oscara (najlepszy aktor drugoplanowy i pierwszoplanowy), jeden z najbardziej wszechstronnych aktorów w historii kina.

Podstawowe informacje biograficzne

Dane osobowe i pochodzenie

John Uhler Lemmon III, powszechnie znany jako Jack Lemmon, urodził się 8 lutego 1925 roku w Newton, Massachusetts. Jego narodziny miały nietypowy przebieg – odbyły się w szpitalnej windzie. W wieku 76 lat zmarł 27 czerwca 2001 roku w Los Angeles. Spoczywa na cmentarzu Westwood Village Memorial Park Cemetery w Los Angeles, obok swojego wieloletniego przyjaciela Waltera Matthau.

Wykształcenie i pseudonimy

Jack Lemmon był absolwentem Uniwersytetu Harvarda, gdzie w 1947 roku ukończył studia z tytułem Bachelor of Arts w dziedzinie nauk o służbie wojennej. W trakcie studiów, aby móc występować w przedstawieniach, gdy był objęty zakazem akademickim, używał pseudonimu Timothy Orange. Te wczesne doświadczenia kształtowały jego wszechstronność i determinację.

Życie prywatne i rodzinne

Pochodzenie i rodzina

Jack Lemmon był jedynym dzieckiem Mildred Burgess i Johna Uhlera Lemmona Jr., który był wiceprezesem ds. sprzedaży w firmie Doughnut Corporation of America. Choć był jedynakiem, jego życie obfitowało w bliskie relacje, w tym małżeństwa i dzieci.

Pierwsze małżeństwo i syn

Pierwszą żoną Jacka Lemmona była Cynthia Stone. Ich ślub odbył się w 1950 roku, a rozwód w 1956 roku. Z tego związku narodził się syn Chris Lemmon, który również został aktorem.

Drugie małżeństwo i córka

Drugą żoną Jacka Lemmona była aktorka Felicia Farr. Pobrali się w 1962 roku i ich związek trwał aż do śmierci aktora w 2001 roku. Razem doczekali się córki Courtney Lemmon.

Kariera zawodowa

Wszechstronność aktorska i przełomowe role

Jack Lemmon był powszechnie uznawany za jednego z najbardziej wszechstronnych aktorów swojej epoki, mistrzowsko łączącego role komediowe z dramatycznymi. Przełomem w jego karierze okazała się rola Ensigna Pulvera w filmie „Mister Roberts” z 1955 roku. Za tę kreację Lemmon otrzymał swojego pierwszego Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego, grając u boku Henry’ego Fondy i Jamesa Cagney’a. Ten film otworzył drzwi do bogatej i zróżnicowanej filmografii.

Współpraca z Billym Wilderem

Owocna współpraca z legendarnym reżyserem Billym Wilderem zaowocowała siedmioma wspólnymi filmami. Ich artystyczne partnerstwo rozpoczęło się od kultowego „Pół żartem, pół serio” z 1959 roku, gdzie Lemmon wcielił się w postać Jerry’ego/Daphne, opierając swoją kreację na naśladowaniu matki. Kolejnymi ważnymi filmami z tej współpracy były „Garsoniera” (1960), za którą Lemmon otrzymał nominację do Oscara, oraz „Dni wina i róż” (1962), również uhonorowane nominacją. Inne filmy z tego duetu to „Słodka Irma” (1963) z Marilyn Monroe.

Ikoniczny duet z Walterem Matthau

Jack Lemmon stworzył jeden z najsłynniejszych duetów w historii Hollywood z aktorem Walterem Matthau, wspólnie występując w dziesięciu filmach w latach 1966–1998. Ich współpraca zaowocowała niezapomnianymi kreacjami w takich produkcjach jak „Dziwna para” (1968) i „Dwaj zgryźliwi tetrycy” (1993). Ich niezwykła chemia na ekranie i wspólne występy przyciągały rzesze widzów, tworząc niezapomniane dialogi i sceny komediowe, ale także momenty wzruszenia.

Działalność producencka i reżyserska

W 1960 roku Jack Lemmon założył własną firmę produkcyjną Jalem Productions, która wyprodukowała m.in. uznany film „Nieugięty Luke” (1967). Jedynym filmem, który wyreżyserował, był komediodramat „Kotch” z 1971 roku, w którym główną rolę powierzył swojemu przyjacielowi Walterowi Matthau.

Nagrody i osiągnięcia

Oscarowe laury

Jack Lemmon jest dwukrotnym zdobywcą Nagrody Akademii (Oscarów). Pierwszego Oscara otrzymał w 1955 roku za rolę drugoplanową w filmie „Mister Roberts”. Drugiego Oscara zdobył w 1973 roku za pierwszoplanową rolę w filmie „Ocalić tygrysa” (Save the Tiger). Tym samym stał się pierwszym aktorem w historii kina, który zdobył Oscara zarówno dla najlepszego aktora drugoplanowego, jak i pierwszoplanowego. Łącznie był nominowany do tej prestiżowej nagrody osiem razy.

Bogactwo innych wyróżnień

Oprócz Oscarów, Jack Lemmon zdobył pięć Złotych Globów, trzy nagrody BAFTA, dwie nagrody Primetime Emmy oraz Puchar Volpi dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Wenecji. Te liczne nagrody świadczą o jego wszechstronnym talencie i szerokim uznaniu w świecie filmu.

Nagrody za całokształt twórczości

W uznaniu jego całokształtu twórczości, Jack Lemmon został uhonorowany AFI Life Achievement Award w 1988 roku, Cecil B. DeMille Award w 1991 roku oraz Kennedy Center Honors w 1996 roku. Te nagrody są symbolicznym zwieńczeniem jego niezwykłej kariery i podkreślają jego trwały wpływ na kinematografię.

Zdrowie i ostatnie lata

Dziecięce zmagania z chorobą

Jako dziecko Jack Lemmon był bardzo chorowity, przechodząc liczne operacje i spędzając dużo czasu w szpitalach. Te wczesne doświadczenia zmagania się z chorobą wpłynęły na jego późniejsze spojrzenie na życie.

Przyczyna śmierci

Przyczyną śmierci Jacka Lemmona w czerwcu 2001 roku były powikłania związane z chorobą nowotworową pęcherza moczowego. Jego odejście było wielką stratą dla świata filmu, ale jego dorobek artystyczny pozostaje żywy.

Muzyczne pasje

Poza aktorstwem, Jack Lemmon posiadał talent muzyczny. Był utalentowanym pianistą-samoukiem, grającym ze słuchu od 14. roku życia, co stanowiło ważny element jego życia.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Walka o nazwisko

Na początku kariery szef studia Columbia, Harry Cohn, chciał zmusić Lemmona do zmiany nazwiska, obawiając się negatywnych skojarzeń ze słowem „lemon” (cytryna). Aktor skutecznie jednak sprzeciwił się tej propozycji, udowadniając swoją determinację.

Poświęcenie dla roli

Aby zagrać w filmie „Ocalić tygrysa” (1973), Jack Lemmon zgodził się pracować za minimalną stawkę związkową, co świadczy o jego głębokim zaangażowaniu w sztukę aktorską ponad materialne korzyści.

Odrzucona ikoniczna rola

Jack Lemmon odrzucił propozycję zagrania roli Sundance Kida w filmie „Butch Cassidy i Sundance Kid”. Decyzja ta świadczy o jego indywidualnym podejściu do wyboru ról.

Honorowy gest

Podczas ceremonii wręczenia Oscarów w 1972 roku Jack Lemmon miał zaszczyt wręczyć honorową statuetkę Charliemu Chaplinowi, łącząc dwie epoki w historii kina.

Portret „everymana”

Ekranowy wizerunek Jacka Lemmona często definiowany był jako postać „everymana” – przeciętnego człowieka, z którym widzowie mogli się łatwo utożsamiać. Jego zdolność do ukazywania ludzkich słabości i nadziei uczyniła go jednym z najbardziej lubianych aktorów swojego pokolenia.

Kariera zawodowa

Przełomowe role i współpraca z mistrzami

Przełomową rolą w karierze Jacka Lemmona była kreacja Ensigna Pulvera w filmie „Mister Roberts” (1955), za którą otrzymał Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jego talent rozkwitł w licznych produkcjach, w tym w siedmiu filmach z reżyserem Billym Wilderem, zaczynając od kultowego „Pół żartem, pół serio” (1959). Stworzył również niezapomniany duet z Walterem Matthau, wspólnie występując w dziesięciu filmach, takich jak „Dziwna para” (1968) i „Dwaj zgryźliwi tetrycy” (1993).

Filmografia Jacka Lemmona (wybrane tytuły)

• Mister Roberts (1955)
• Pół żartem, pół serio (1959)
• Garsoniera (1960)
• Dni wina i róż (1962)
• Słodka Irma (1963)
• Nieugięty Luke (1967)
• Dziwna para (1968)
• Kotch (1971)
• Ocalić tygrysa (1973)
• Chiński syndrom (1979)
• Zaginiony (1982)
• Dwaj zgryźliwi tetrycy (1993)

Nagrody i wyróżnienia

Jack Lemmon, dzięki swojej niezwykłej wszechstronności i autentyczności, na zawsze pozostanie w sercach widzów jako mistrz ekranu, który potrafił wzruszyć i rozbawić, ukazując pełne spektrum ludzkich emocji. Jego zdolność do portretowania postaci „everymana” sprawiła, że stał się jednym z najbardziej lubianych i rozpoznawalnych aktorów swojego pokolenia, a jego dorobek artystyczny wciąż inspiruje kolejne pokolenia twórców i widzów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jack_Lemmon