Jimmy Carter: Byłego Prezydenta USA dziedzictwo i życie.

1

Jimmy Carter, urodzony 1 października 1924 roku jako James Earl Carter Jr., jest postacią historyczną zapisaną w annałach Stanów Zjednoczonych jako 39. prezydent tego kraju (1977–1981). Na 1 października 2024 roku, świętował swoje setne urodziny, stając się pierwszym amerykańskim prezydentem, który osiągnął ten wiek. Były gubernator Georgii i absolwent Akademii Marynarki Wojennej, Carter zyskał międzynarodowe uznanie za swoją działalność filantropijną i pokojową po opuszczeniu Białego Domu, za co w 2002 roku uhonorowano go Pokojową Nagrodą Nobla. Jego długoletnie małżeństwo z Rosalynn Smith Carter, trwające 77 lat, stanowiło przykład niezwykłej partnerki życiowej i doradczyni; zmarła ona w 2023 roku. Carter, który na przełomie 2024 i 2025 roku przeżył 100 lat, zmarł 29 grudnia 2024 roku w swoim rodzinnym domu w Plains w stanie Georgia.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 100 lat (na dzień 1 października 2024)
• Żona/Mąż: Rosalynn Smith Carter
• Dzieci: Cztery (John William, James Earl III, Jeffrey, Amy Lynn)
• Zawód: 39. Prezydent Stanów Zjednoczonych, były gubernator Georgii, farmer
• Główne osiągnięcie: Porozumienia Camp David, działalność humanitarna i pokojowa

Kim jest Jimmy Carter?

Jimmy Carter, którego pełne imię to James Earl Carter Jr., urodził się 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia. Jest on jedynym prezydentem Stanów Zjednoczonych pochodzącym z tego stanu i zapisał się w historii jako pierwszy w dziejach prezydent, który osiągnął wiek 100 lat. Carter był najdłużej żyjącym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych. Jego prezydentura, trwająca od 1977 do 1981 roku, stanowiła pomost między rządami Geralda Forda a Ronalda Reagana. Był prezydentem z ramienia Partii Demokratycznej, a jego kadencja przypadła na okres znaczących wyzwań i osiągnięć, zarówno na arenie krajowej, jak i międzynarodowej.

Data i miejsce urodzenia oraz długowieczność

Urodzony w miasteczku Plains, stan Georgia, Jimmy Carter od zawsze był silnie związany ze swoim rodzinnym stanem. Jego długowieczność jest niebywałym osiągnięciem, ponieważ jako pierwszy w historii prezydent USA dożył setnych urodzin, które przypadły 1 października 2024 roku. Ta niezwykła długość życia, zakończona śmiercią 29 grudnia 2024 roku, podkreśla jego wyjątkową pozycję w historii prezydentów Stanów Zjednoczonych. Stan Georgia jest miejscem, z którym Carter był związany przez całe życie, a jego dom w Plains stał się symbolem jego powrotu do korzeni po zakończeniu prezydentury.

Prezydentura i rola w historii USA

Jako 39. prezydent Stanów Zjednoczonych, Jimmy Carter pełnił swoją funkcję w latach 1977–1981. Jego prezydentura przypadła na okres przejściowy, stanowiąc pomost między rządami Geralda Forda a Ronalda Reagana. Carter, reprezentujący Partię Demokratyczną, starał się wprowadzić nowe podejście do polityki, kładąc nacisk na prawa człowieka i pokojowe rozwiązywanie konfliktów. Jego prezydentura, choć pełna wyzwań, pozostawiła trwały ślad w historii Ameryki, zarówno poprzez kluczowe decyzje polityczne, jak i jego późniejszą, niezwykle aktywną działalność po opuszczeniu Białego Domu. Jego rządy charakteryzowały się próbą uzdrowienia ran narodowych po wojnie w Wietnamie oraz dążeniem do stabilizacji międzynarodowej.

Wcześniejsza kariera polityczna

Zanim Jimmy Carter objął najwyższy urząd w państwie, jego droga polityczna wiodła przez niższe szczeble władzy stanowej. W latach 1971–1975 pełnił funkcję 76. gubernatora Georgii, gdzie dał się poznać jako reformator. Wcześniej, od 1963 do 1967 roku, reprezentował 14. dystrykt w Senacie Stanu Georgia. Doświadczenia zdobyte na tych stanowiskach stanowiły fundament dla jego późniejszej kampanii prezydenckiej, w której zaskoczył wielu obserwatorów politycznych, pokonując urzędującego prezydenta.

Życie prywatne i rodzinne Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter wywodził się z rodziny o głębokich tradycjach rolniczych w stanie Georgia, co znacząco ukształtowało jego tożsamość i wizerunek polityczny jako „farmera uprawiającego orzeszki ziemne” (peanut farmer). Ta autentyczność i związek z ziemią były ważnym elementem jego osobowości i sposobu komunikacji z wyborcami. Jego życie prywatne było silnie związane z żoną, Rosalynn Smith Carter, która przez 77 lat była jego najbliższą partnerką życiową i doradczynią.

Małżeństwo z Rosalynn Smith Carter

W 1946 roku Jimmy Carter poślubił Rosalynn Smith. Ich małżeństwo, trwające 77 lat, było jednym z najdłuższych w historii amerykańskich par prezydenckich. Rosalynn Carter była nie tylko jego żoną, ale także oddaną doradczynią i partnerką we wszystkich jego przedsięwzięciach, zarówno w życiu prywatnym, jak i publicznym. Ich wspólna podróż przez dekady, od młodości w Georgii, przez prezydenturę, aż po aktywną działalność po opuszczeniu Białego Domu, stanowi wzór trwałości i wzajemnego wsparcia. Rosalynn Carter zmarła w 2023 roku, zaledwie rok przed setnymi urodzinami męża.

Pochodzenie i tożsamość

Rodzinne korzenie Jimmy’ego Cartera tkwiły głęboko w rolniczej tradycji stanu Georgia. Dorastał w środowisku farmerów, co ukształtowało jego tożsamość jako człowieka związanego z ziemią i pracą fizyczną. Określenie „peanut farmer” stało się integralną częścią jego wizerunku politycznego, podkreślając jego pochodzenie z ludu i odrzucenie elitaryzmu. Ta tożsamość sprawiła, że często postrzegano go jako człowieka prostolinijnego, szczerego i bliskiego zwykłym obywatelom, co było kluczowe w jego kampanii prezydenckiej.

Kariera wojskowa Jimmy’ego Cartera

Zanim Jimmy Carter wkroczył na ścieżkę polityczną, jego życie naznaczone było służbą wojskową. Ukończenie prestiżowej Akademii Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych stanowiło fundament jego kariery i przygotowało go do wieloletniej służby w siłach morskich Stanów Zjednoczonych. Jego doświadczenia wojskowe miały wpływ na jego późniejsze podejście do przywództwa i bezpieczeństwa narodowego.

Wykształcenie wojskowe i służba w Marynarce Wojennej

W 1946 roku Jimmy Carter ukończył Akademię Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych (U.S. Naval Academy), uzyskując tytuł Bachelor of Science. Następnie, w latach 1946–1953, służył w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych w służbie czynnej, a do 1961 roku pozostawał w rezerwie, osiągając stopień porucznika (Lieutenant). Wykształcenie zdobyte w Annapolis było kluczowe dla jego rozwoju jako oficera i stanowiło ważny etap w jego życiu przed zaangażowaniem się w politykę.

Służba w siłach podwodnych

Podczas swojej kariery wojskowej Jimmy Carter służył w siłach podwodnych (submarine service). Jego zaangażowanie w tę elitarną i wymagającą dziedzinę wojskowości, a także udział w działaniach związanych z II wojną światową, stanowiły ważne doświadczenie, które wpłynęło na jego perspektywę i dyscyplinę.

Polityka i prezydentura Jimmy’ego Cartera

Kariera polityczna Jimmy’ego Cartera nabrała tempa w latach 70. XX wieku. Jego droga na szczyt amerykańskiej polityki była niezwykła, a jego prezydentura, choć krótka, była naznaczona znaczącymi osiągnięciami i wyzwaniami. Carter jako prezydent USA starał się wprowadzić nowe standardy w polityce, kładąc nacisk na prawa człowieka i dyplomację.

Kampania wyborcza i objęcie urzędu

W 1976 roku Jimmy Carter zdobył nominację Partii Demokratycznej jako tzw. „czarny koń” (dark horse). Był politykiem mało znanym poza swoim rodzinnym stanem, ale dzięki bezpośredniej i intensywnej kampanii wyborczej zdołał pokonać urzędującego prezydenta Geralda Forda. Ta zwycięska kampania prezydencka stanowiła przykład siły oddolnego ruchu politycznego i umiejętności nawiązania kontaktu z wyborcami na poziomie indywidualnym. Jego prezydentura rozpoczęła się w 1977 roku, a jednym z pierwszych gestów było ułaskawienie wszystkich osób uchylających się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie, co miało na celu uleczenie ran narodowych po konflikcie.

Polityka wewnętrzna

W sferze polityki wewnętrznej prezydentura Jimmy’ego Cartera przyniosła znaczące zmiany strukturalne. Powołał do życia dwa nowe departamenty rządowe: Departament Energii oraz Departament Edukacji. Te inicjatywy miały na celu usprawnienie zarządzania kluczowymi obszarami życia publicznego i podkreślenie priorytetów administracji Cartera w zakresie polityki energetycznej i edukacyjnej. Jego rządy skupiały się również na kwestiach ochrony środowiska i praw obywatelskich.

Sukcesy w polityce zagranicznej

Jimmy Carter odniósł spektakularne sukcesy w polityce zagranicznej, które do dziś są uznawane za jedne z jego największych osiągnięć. Kluczowym momentem była negocjacja porozumień Camp David między Izraelem a Egiptem w 1978 roku, które doprowadziły do historycznego pokoju między tymi dwoma państwami. Negocjował również ważne traktaty dotyczące Kanału Panamskiego, a także nawiązał pełne stosunki dyplomatyczne z Chińską Republiką Ludową. Te działania umocniły pozycję Stanów Zjednoczonych na arenie międzynarodowej i przyczyniły się do stabilizacji globalnej sytuacji geopolitycznej. Warto wspomnieć o jego współpracy ze Zbigniewem Brzezińskim, doradcą ds. bezpieczeństwa narodowego, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu polityki zagranicznej administracji Cartera.

Kryzysy i zakończenie prezydentury

Prezydentura Jimmy’ego Cartera zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku. Na tę przegraną wpłynęły przede wszystkim kryzysy zagraniczne, które zdominowały ostatnie lata jego kadencji. Należały do nich radziecka inwazja na Afganistan oraz trwający 444 dni kryzys z zakładnikami w Iranie, który znacząco nadszarpnął wizerunek amerykańskiej potęgi i efektywności. Te wydarzenia stworzyły atmosferę niepewności i wpłynęły na nastroje społeczne, co przełożyło się na wynik wyborów prezydenckich.

Filantropia, dobroczynność i osobowość Jimmy’ego Cartera

Po opuszczeniu Białego Domu w 1981 roku, Jimmy Carter rozpoczął nowe, niezwykle aktywne życie poświęcone pracy humanitarnej i pokojowej. Jego działalność po prezydenturze jest powszechnie uznawana za najbardziej owocną w historii Stanów Zjednoczonych, a jego zaangażowanie w sprawy globalne przyniosło mu międzynarodowe uznanie i liczne nagrody.

Nagroda Pokojowa Nobla i Carter Center

Za dekady wysiłków na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów i promowania praw człowieka, Jimmy Carter został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla w 2002 roku. Nagroda ta była wyrazem uznania dla jego nieustającej pracy na rzecz pokoju i sprawiedliwości na świecie. W 1982 roku założył Carter Center, organizację non-profit, która stała się filarem jego działalności humanitarnej. Carter Center zajmuje się promowaniem praw człowieka, monitorowaniem uczciwości wyborów na całym świecie oraz walką z rzadkimi chorobami tropikalnymi, stając się symbolem jego zaangażowania w poprawę jakości życia ludzi na całym globie.

Walka z chorobami i promowanie praw człowieka

Jednym z najbardziej znaczących osiągnięć Carter Center, a tym samym samego Jimmy’ego Cartera, była jego kluczowa rola w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy, choroby wywoływanej przez robaka gwinejskiego. Carter osobiście angażował się w programy edukacyjne i zdrowotne w Afryce i Azji, pomagając w walce z tą uciążliwą chorobą. Jego działania na rzecz promowania praw człowieka objęły również monitorowanie procesów wyborczych w wielu krajach, aby zapewnić ich uczciwość i przejrzystość.

Wolontariat w Habitat for Humanity

Przez dziesięciolecia Jimmy Carter był najbardziej znanym wolontariuszem organizacji Habitat for Humanity. Wraz z innymi wolontariuszami, własnoręcznie budował domy dla ubogich rodzin, co stało się potężnym symbolem jego skromności, etyki pracy i głębokiego zaangażowania w rozwiązywanie problemów społecznych. Jego aktywny udział w projektach budowlanych pokazywał, że nawet były prezydent USA może aktywnie przyczyniać się do poprawy życia najuboższych.

Ocena post-prezydentury

Post-prezydentura Jimmy’ego Cartera, trwająca ponad 43 lata, jest powszechnie uznawana przez historyków za najbardziej aktywną i owocną w historii Stanów Zjednoczonych. Jego nieustanne zaangażowanie w działalność humanitarną, pokojową i edukacyjną sprawiło, że stał się on globalnym autorytetem moralnym i przykładem tego, jak można wykorzystać wpływ i doświadczenie po zakończeniu kadencji prezydenckiej. Jego postawa po opuszczeniu Białego Domu pokazuje, że służba publiczna może trwać przez całe życie.

Inne role i projekty Jimmy’ego Cartera

Po zakończeniu swojej prezydentury, Jimmy Carter nie osiadł na laurach, lecz aktywnie angażował się w różnorodne projekty, które poszerzały jego wpływy i doświadczenia poza sferą polityki i filantropii. Jego wszechstronność objawiała się w wielu dziedzinach.

Działalność pisarska

Jimmy Carter był niezwykle płodnym autorem. Napisał liczne książki, które obejmowały szeroki zakres tematów. Wśród jego publikacji znajdują się wspomnienia polityczne, poezja, a także kontrowersyjne komentarze na temat konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Jego twórczość literacka pozwalała mu dzielić się swoimi refleksjami, doświadczeniami i poglądami z szerszą publicznością.

Powrót do Plains i zarządzanie farmą

Po zakończeniu prezydentury, Carter powrócił do swojego rodzinnego miasta Plains, aby zarządzać rodzinną farmą orzeszków ziemnych. Ten powrót do korzeni pokazał jego dystans do wielkiej polityki i chęć powrotu do prostego życia, które znał z młodości. Zarządzanie farmą było dla niego nie tylko sposobem na utrzymanie się, ale także symbolem jego przywiązania do ziemi i tradycji.

Zdrowie i rekordowa długowieczność Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter przeszedł do historii nie tylko jako prezydent, ale również jako rekordzista pod względem długości życia wśród wszystkich prezydentów USA. Jego niezwykła żywotność i osiągnięcie setnych urodzin stały się ważnym wydarzeniem, podkreślającym jego wyjątkową pozycję w amerykańskiej historii.

Rekord długości życia wśród prezydentów USA

Jimmy Carter zapisał się w annałach jako najdłużej żyjący prezydent w historii Stanów Zjednoczonych. Był pierwszym, który dożył setnych urodzin, świętowanych 1 października 2024 roku. Ta niezwykła długowieczność stanowiła fascynujący aspekt jego życia, przyciągając uwagę mediów i społeczeństwa na całym świecie. Jego życie obejmowało niemal cały wiek XX i początek XXI wieku, co pozwoliło mu być świadkiem i aktywnym uczestnikiem wielu kluczowych wydarzeń historycznych.

Opieka hospicyjna i ostatnie miesiące życia

W lutym 2023 roku Jimmy Carter podjął decyzję o przerwaniu leczenia medycznego i przejściu pod opiekę hospicyjną w swoim domu w Plains. Spędził tam ostatnie 22 miesiące życia w otoczeniu rodziny. Ta decyzja, choć trudna, pozwoliła mu na godne pożegnanie z życiem, w spokoju i bliskości najbliższych, co stanowiło ważne świadectwo jego podejścia do życia i śmierci.

Ciekawostki z życia Jimmy’ego Cartera

Życie Jimmy’ego Cartera obfituje w wiele interesujących i nietypowych faktów, które dodają kolorytu jego biografii i pokazują go jako postać wielowymiarową, wykraczającą poza utarte schematy polityczne.

Obserwacja UFO

Jedną z najbardziej nietypowych anegdot związanych z życiem Jimmy’ego Cartera przed prezydenturą jest jego oficjalny raport dotyczący zaobserwowania UFO w 1973 roku. Historia ta, choć z pozoru nieprawdopodobna, pokazuje jego otwartość na różne zjawiska i gotowość do zgłaszania oficjalnych obserwacji, co stanowi ciekawostkę w jego bogatej biografii.

Przydomek „Jimmy”

Podczas kampanii wyborczej w 1976 roku, Carter zaczął oficjalnie używać przydomka „Jimmy” zamiast formalnego brzmienia „James”. Ta decyzja była świadomym zabiegiem marketingowym, mającym na celu skrócenie dystansu do wyborców i podkreślenie jego wizerunku jako człowieka z ludu, prostego i przystępnego. Przydomek ten przylgnął do niego na stałe i stał się symbolem jego bliskości z obywatelami.

Historyczne nagrania i Doktryna Cartera

Głos Jimmy’ego Cartera został uwieczniony na wielu nagraniach historycznych. Jednym z kluczowych momentów było jego przemówienie z 4 stycznia 1980 roku, w którym potępił radziecką inwazję na Afganistan. To oświadczenie doprowadziło do ogłoszenia tzw. Doktryny Cartera, która definiowała kluczowe interesy Stanów Zjednoczonych w regionie Zatoki Perskiej i miała dalekosiężne konsekwencje dla polityki zagranicznej USA w okresie zimnej wojny.

Kluczowe etapy kariery Jimmy’ego Cartera

Warto wiedzieć: Kariera Jimmy’ego Cartera to historia stopniowego wznoszenia się po szczeblach władzy, od lokalnego polityka po prezydenta Stanów Zjednoczonych, a następnie globalnego działacza humanitarnego.

• 1946: Ukończenie Akademii Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.
• 1946–1953: Służba czynna w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych.
• 1963–1967: Senator stanowy w Senacie Georgii.
• 1971–1975: Gubernator Georgii.
• 1977–1981: 39. Prezydent Stanów Zjednoczonych.
• Po 1981: Działalność humanitarna i pokojowa, założenie Carter Center.

Nagrody i wyróżnienia Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter, ze względu na swoją rozległą działalność po prezydenturze, otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia, które podkreślają jego wkład w budowanie pokoju, promowanie praw człowieka i walkę z chorobami na świecie.

Warto wiedzieć: Pokojowa Nagroda Nobla przyznana Jimmy’emu Carterowi w 2002 roku jest jednym z najbardziej prestiżowych wyróżnień, jakie może otrzymać osoba działająca na rzecz pokoju na świecie.

Kontekst historyczny prezydentury Jimmy’ego Cartera

Prezydentura Jimmy’ego Cartera przypadła na okres intensywnych zmian i wyzwań zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i na arenie międzynarodowej. Jego rządy były naznaczone próbą przezwyciężenia skutków wojny w Wietnamie i kryzysów gospodarczych, a także kształtowaniem nowej polityki zagranicznej.

Warto wiedzieć: W 1978 roku, podczas prezydentury Cartera, miały miejsce negocjacje porozumień Camp David, które stanowiły przełom w stosunkach między Izraelem a Egiptem.

Jimmy Carter zapisał się w historii jako prezydent, który po zakończeniu kadencji rozwinął bezprecedensową działalność humanitarną, zdobywając Pokojową Nagrodę Nobla i budując instytucje takie jak Carter Center. Jego życie, od farmera z Georgii po globalnego działacza, stanowi inspirujący przykład służby publicznej trwającej przez całe życie, a jego rekordowa długowieczność czyni go postacią wyjątkową w historii Stanów Zjednoczonych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter