Louis Renault: motoryzacja, przemysłowiec z Billancourt

1

Louis Renault, urodzony 12 lutego 1877 roku w Paryżu, był wybitnym francuskim inżynierem i przemysłowcem, którego innowacyjne podejście do motoryzacji zrewolucjonizowało przemysł samochodowy. Jako założyciel firmy Renault Frères, wraz ze swoimi braćmi, stworzył jedno z największych motoryzacyjnych imperiów na świecie. Jego geniusz techniczny, choć często określany jako genialny, szedł w parze z trudnym charakterem. Zmarł 24 października 1944 roku w wieku 67 lat, w stanie śpiączki i oczekując na proces w sprawie oskarżeń o kolaborację z nazistami, co rzuciło cień na jego dziedzictwo. Na rok 2024 Louis Renault miałby 147 lat. Warto wiedzieć, że po otwarciu jego testamentu okazało się, że zapisał swoją firmę jej 40 000 pracownikom, co jednak nie zostało zrealizowane.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na październik 2024 Louis Renault miałby 147 lat.
• Żona/Mąż: Christiane Boullaire
• Dzieci: Syn
• Zawód: Inżynier, przemysłowiec
• Główne osiągnięcie: Założenie i rozwój firmy Renault, wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w motoryzacji

Podstawowe informacje o Louisie Renault

Louis Renault przyszedł na świat 12 lutego 1877 roku w Paryżu, jako czwarte z sześciorga dzieci Alfreda i Berthe Renault. Burguazyjne pochodzenie rodziny zapewniło mu stabilne zaplecze finansowe, które umożliwiło mu rozwijanie jego technicznych pasji już od najmłodszych lat. Choć uczęszczał do renomowanego Lycée Condorcet w Paryżu, jego prawdziwą fascynacją była inżynieria. Louis spędzał godziny w warsztacie samochodów parowych Serpollet lub majstrując przy silnikach Panhard w rodzinnej szopie w Billancourt, co stanowiło wyraźny sygnał jego przyszłej ścieżki kariery.

Jego życie zakończyło się w klinice Saint-Jean-de-Dieu w Paryżu 24 października 1944 roku, w wieku 67 lat. W momencie śmierci znajdował się w stanie śpiączki, a jego los był niepewny, gdyż oczekiwał na proces w sprawie oskarżeń o kolaborację z nazistami. Okoliczności jego śmierci, oficjalnie podawane jako uremię, budzą jednak wątpliwości, co zostanie szerzej omówione w dalszej części artykułu.

Rodzina i życie prywatne Louisa Renault

Louis Renault związał się z Christiane Boullaire 26 września 1918 roku, mając wówczas 40 lat. Jego żona, która miała zaledwie 21 lat w momencie ślubu, była siostrą francuskiego malarza Jacques’a Boullaire’a. Po śmierci Louisa, Christiane Boullaire przez wiele lat aktywnie walczyła o oczyszczenie jego imienia, dowodząc siły ich związku i jej determinacji.

Louis Renault założył swoją słynną firmę wraz z dwoma starszymi braćmi, Marcelem i Fernandem. Choć Marcel i Fernand zajmowali się głównie aspektami administracyjnymi i biznesowymi przedsięwzięcia, Louis był sercem i duszą projektu jako główny projektant. Tragedia dotknęła rodzinę, gdy Marcel zginął w tragicznym wypadku podczas wyścigu Paryż-Madryt w 1903 roku, co z pewnością wpłynęło na dalsze losy braci i firmy.

Louis Renault prowadził życie na wysokim poziomie, posiadając luksusowe rezydencje. Jedną z nich był dom przy prestiżowej Avenue Foch 90 w Paryżu, a drugą ogromna posiadłość Chateau Herqueville pod Rouen, rozciągająca się na 4000 hektarów ziemi. Na jego osobiste życzenie i koszt, lokalny ratusz został nawet przeniesiony, aby nie zakłócał prywatności jego posiadłości, co świadczy o jego wpływie i zamiłowaniu do ekskluzywności.

Kariera zawodowa i działalność przemysłowa Louisa Renault

Pierwszy samochód i historyczny zakład

Przełomowy moment w karierze Louisa Renault nastąpił w 1898 roku, kiedy to zbudował swój pierwszy pojazd. Modyfikując trójkołowiec De Dion-Bouton, zastosował w nim rewolucyjny wał napędowy z przegubami uniwersalnymi oraz innowacyjną trzybiegową skrzynię biegów z biegiem wstecznym. To właśnie to przełomowe rozwiązanie opatentował rok później. Jego geniusz inżynieryjny szybko znalazł potwierdzenie w praktyce.

24 grudnia 1898 roku Louis Renault udowodnił wyższość swojego napędu nad tradycyjnym napędem łańcuchowym w legendarnym zakładzie z przyjaciółmi. Wjechał swoim innowacyjnym pojazdem, nazwanym „Voiturette”, na strome wzgórze Rue Lepic na Montmartre. To spektakularne zwycięstwo nie tylko zaimponowało jego znajomym, ale również zaowocowało pierwszymi 13 zamówieniami na jego pojazdy, kładąc fundament pod przyszłe imperium.

Ten legendarny zakład miał miejsce zaledwie kilka tygodni po zbudowaniu przez Louisa jego pierwszego pojazdu.

Powstanie imperium Renault Frères

25 lutego 1899 roku, Louis wraz ze swoimi braćmi, Marcelem i Fernandem, formalnie założył spółkę Renault Frères. Połączenie jego niekwestionowanego geniuszu technicznego z doświadczeniem biznesowym braci okazało się kluczem do sukcesu. Firma szybko rozwinęła się, stając się jednym z największych i najbardziej wpływowych koncernów motoryzacyjnych we Francji, a później na całym świecie.

Wkład w I wojnę światową

Podczas Wielkiej Wojny fabryki Renault odegrały kluczową rolę we francuskim wysiłku wojennym. Masowo produkowały amunicję, a także zaprojektowany przez Louisa Renault czołg Renault FT – pierwszy czołg o nowoczesnej konfiguracji, który zrewolucjonizował pole walki. Ten strategiczny wkład w zwycięstwo Francji przyniósł mu uznanie i odznaczenia.

Innowacje techniczne

Louis Renault pozostał aktywnym wynalazcą przez całe swoje życie, aż do 1942 roku. Jego projekty i rozwiązania wprowadziły wiele innowacji, które stosowane są w motoryzacji do dziś. Wśród nich znalazły się hydrauliczne amortyzatory, nowoczesne hamulce bębnowe oraz technologia zapłonu sprężonym gazem, co potwierdza jego nieustający wkład w rozwój technologii pojazdów.

Osiągnięcia i nagrody Louisa Renault

Legia Honorowa

Za ogromny wkład jego fabryk w zwycięstwo Francji w I wojnie światowej, Louis Renault został uhonorowany Krzyżem Wielkim Legii Honorowej. Było to najwyższe możliwe odznaczenie, świadczące o jego zasługach dla kraju. Niestety, podczas II wojny światowej, kolaboracyjny rząd Vichy odebrał mu to odznaczenie, co stanowiło gorzkie świadectwo burzliwych czasów, w których przyszło mu żyć i działać.

Pionier przemysłu samochodowego

Louis Renault jest powszechnie uznawany za jednego z głównych pionierów światowego przemysłu samochodowego. Jego wizjonerstwo, innowacyjność techniczna i determinacja w tworzeniu marki Renault miały nieoceniony wpływ na rozwój motoryzacji. Do dziś jego nazwisko nosi jedna z największych i najbardziej rozpoznawalnych marek motoryzacyjnych na świecie, co jest trwałym świadectwem jego dziedzictwa.

Kontrowersje i skandale związane z Louisem Renault

Oskarżenia o kolaborację

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów życia Louisa Renault były oskarżenia o kolaborację z nazistami w latach 1940–1944. Zarzucono mu, że w tym okresie jego fabryki wyprodukowały dla Wehrmachtu ponad 34 000 pojazdów. Renault bronił się, twierdząc, że działał na polecenie rządu Vichy, mając na celu ratowanie fabryk przed wywiezieniem do Niemiec i utrzymanie miejsc pracy dla swoich pracowników. Ta linia obrony pozostaje przedmiotem debat historycznych.

Wizyta u Hitlera

Szczególne kontrowersje budziła wizyta Louisa Renault u Adolfa Hitlera w 1938 roku. Choć mogła być próbą dyplomatycznego łagodzenia napięć lub zabezpieczenia interesów firmy, fakt ten był później wykorzystywany jako dowód na jego rzekome pro-niemieckie sympatie, dodatkowo komplikując jego postrzeganie w okresie powojennym.

Niewyjaśnione okoliczności śmierci

Oficjalna przyczyna śmierci Louisa Renault to uremię. Jednakże, ekshumacja jego zwłok w 1956 roku oraz analiza zdjęć rentgenowskich ujawniły złamanie kręgu szyjnego. Te ustalenia znacząco wspierają tezę o śmiertelnym pobiciu go w więzieniu Fresnes, gdzie przebywał po aresztowaniu w 1944 roku. Ta niejasność rzuca ponury cień na ostatnie chwile jego życia.

Louis Renault został aresztowany w 1944 roku, po wyzwoleniu Francji, a jego śmierć nastąpiła w tym samym roku, 24 października.

Sabotaż własnej produkcji

Wbrew podejrzeniom o pełną kolaborację, późniejsze badania sugerują, że Louis Renault mógł potajemnie sabotować produkcję dla Niemców. Dowody na to obejmują między innymi błędne oznaczanie wskaźników poziomu oleju w pojazdach produkowanych na potrzeby Wehrmachtu. Ta strategia mogła być elementem jego prób ochrony francuskiego przemysłu przed całkowitym podporządkowaniem.

Testament i losy firmy po śmierci Louisa Renault

Po śmierci Louisa Renault w 1944 roku, tymczasowy rząd Francji, na czele z Charlesem de Gaulle’em, podjął decyzję o nacjonalizacji firmy Renault. Przejęto 95% akcji należących do żony i syna Louisa bez wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania, co stanowiło znaczącą stratę dla jego rodziny. Wydarzenia te miały miejsce tuż po jego śmierci, pogłębiając tragizm jego końca.

Po otwarciu testamentu Louisa Renault w 1944 roku wyszło na jaw jego zaskakujące życzenie: zapisał on swoją firmę jej 40 000 pracownikom. Niestety, z powodu wcześniejszej konfiskaty majątku przez państwo, darowizna ta nie mogła zostać zrealizowana, pozostając jedynie świadectwem jego potencjalnego stosunku do załogi.

Osobowość i charakter Louisa Renault

Louis Renault był postacią złożoną i kontrowersyjną. Wśród robotników zyskał przydomek „ogre de Billancourt” (ogrem z Billancourt) ze względu na swój trudny charakter. Magazyn „Time” opisał go jako człowieka genialnego, ale jednocześnie brutalnego, apodyktycznego i niecierpliwego. Te cechy często utrudniały mu relacje z podwładnymi i partnerami biznesowymi.

Jego poglądy polityczne były zdecydowanie prawicowe, co wiązało się z silną niechęcią do komunizmu i związków zawodowych. Ta postawa prowadziła do licznych niepokojów pracowniczych i strajków w jego fabrykach. Z czasem Louis Renault stawał się coraz bardziej rekluzywny i paranoiczny, co mogło być wynikiem presji otoczenia i narastających problemów.

Szczególnie zaciekłą i osobistą rywalizację prowadził z André Citroënem, którego pogardliwie nazywał „małym Żydem”. Ta wzajemna niechęć i konkurencja między dwoma potentatami francuskiej motoryzacji stanowiła ważny rozdział w historii branży.

Stan zdrowia Louisa Renault

Pod koniec 1942 roku stan zdrowia Louisa Renault drastycznie się pogorszył. Cierpiał na niewydolność nerek, a w wyniku komplikacji rozwinęła się u niego afazja, która całkowicie odebrała mu zdolność mówienia i pisania. Ta choroba znacznie ograniczyła jego możliwości komunikacji i aktywności.

W momencie aresztowania w 1944 roku Louis Renault był już ciężko chory. Relacje świadków sugerują, że był bity i torturowany przez strażników więziennych, co mogło znacząco przyspieszyć jego śmierć. Te doniesienia, w połączeniu z odkryciami po ekshumacji, budują obraz jego tragicznego końca.

Ciekawostki z życia Louisa Renault

Wypadek z pociskami podczas I wojny światowej

Podczas I wojny światowej jedna z propozycji Louisa Renault okazała się tragiczna w skutkach. Metoda produkcji pocisków kalibru 75 mm, którą zaproponował, okazała się wadliwa. Pociski pękały u podstawy, co w 1915 roku doprowadziło do zniszczenia aż 600 francuskich dział, stanowiąc poważną stratę w kontekście działań wojennych.

Podejście do okupanta

Według biografa Anthony’ego Rhodesa, Louis Renault miał znane powiedzenie dotyczące Niemców w okresie okupacji: „Lepiej dać im masło, bo inaczej zabiorą krowy”. Ta metafora miała tłumaczyć jego pragmatyczną strategię przetrwania firmy pod okupacją, która polegała na ustępstwach w celu uniknięcia jeszcze większych strat, co jednak nie uchroniło go od późniejszych oskarżeń.

Podsumowanie

Louis Renault, legendarny inżynier i przemysłowiec, pokazał, że wizjonerstwo i determinacja mogą stworzyć potężne dziedzictwo, choć jego droga była naznaczona zarówno triumfami, jak i tragicznymi okolicznościami. Jego innowacyjne podejście do motoryzacji i założenie firmy, która przetrwała dekady, stanowi trwały dowód jego geniuszu, podczas gdy kontrowersje związane z jego działalnością podczas wojny i niewyjaśnione okoliczności śmierci wciąż budzą dyskusje historyczne.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Renault_(industrialist)