Mata Hari: Kobieta szpieg, pluton egzekucyjny i jej historia.

0

Mata Hari, której prawdziwe nazwisko brzmiało Margaretha Geertruida Zelle, to postać, która na stałe zapisała się w annałach historii jako holenderska tancerka egzotyczna i symbol tajemniczości, często łączona z działalnością szpiegowską. Urodzona 7 sierpnia 1876 roku, na dzień 15 października 1917 roku, w chwili swojej śmierci, miała 41 lat. Jej życie, naznaczone zarówno scenicznym blaskiem, jak i tragicznym finałem, stało się inspiracją dla niezliczonych historii o kobietach intrygujących i niebezpiecznych. Pomimo trudnych doświadczeń osobistych, w tym nieudanego małżeństwa i rodzinnych tragedii, Mata Hari zdołała zbudować karierę artystyczną, która otworzyła jej drzwi do świata, gdzie granice między sztuką a szpiegostwem zdawały się zacierać.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 41 lat (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Rudolf MacLeod (małżeństwo zakończone rozwodem)
• Dzieci: Norman-John (zmarł w dzieciństwie), Louise Jeanne
• Zawód: Tancerka egzotyczna, aktorka, domniemana agentka
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ikonicznego wizerunku kobiety fatalnej i egzotycznej tancerki, rozpoznawalnego na całym świecie.

Podstawowe informacje o Macie Hari

Prawdziwe nazwisko, pochodzenie i pseudonim

Margaretha Geertruida Zelle przyszła na świat 7 sierpnia 1876 roku w Leeuwarden, w Holandii. W przeciwieństwie do wielu barwnych legend, które ją otaczają, jej rodzice byli rodowitymi Holendrami. Przyjęty przez nią pseudonim artystyczny, „Mata Hari”, pochodzi z języka malajskiego i oznacza dosłownie „oko dnia”, odnosząc się do słońca. Ten egzotyczny pseudonim doskonale wpisywał się w kreowany przez nią wizerunek sceniczny.

Data i okoliczności śmierci

Mata Hari zmarła 15 października 1917 roku, mając 41 lat. Została rozstrzelana przez francuski pluton egzekucyjny w Vincennes. Zarzucono jej szpiegostwo na rzecz Niemiec podczas I wojny światowej. Jej śmierć była tragicznym zwieńczeniem burzliwego życia, które stało się kanwą dla opowieści o kobietach fatalnych i podwójnych agentach.

Wizerunek femme fatale

Dzięki swojej karierze jako egzotyczna tancerka i licznym domniemanym romansom z wpływowymi mężczyznami, imię Maty Hari stało się w kulturze masowej synonimem „kobiety fatalnej”. Ten wizerunek podkreślał jej niezwykłą zdolność do wykorzystywania uwodzenia i uroku osobistego w celu osiągnięcia własnych celów, często w kontekście działalności wywiadowczej.

Życie osobiste i rodzinne Maty Hari

Rodzice i wczesne dzieciństwo

Margaretha Geertruida Zelle była córką Adama Zelle, zamożnego właściciela fabryki kapeluszy i inwestora naftowego, oraz Antje van der Meulen. Dzięki sukcesom finansowym ojca, Margaretha i jej trzej młodsi bracia cieszyli się komfortowym dzieciństwem, które zapewniało im dostęp do dobrej edukacji i beztroskiego życia.

Rozpad rodziny i tragedia młodości

Szczęśliwe dzieciństwo Margarethy dobiegło końca w 1889 roku, kiedy to jej ojciec zbankrutował, co doprowadziło do rozpadu małżeństwa rodziców. Tragedia pogłębiła się wraz ze śmiercią matki w 1891 roku. Rodzina się rozpadła, a młoda Margaretha trafiła pod opiekę ojca chrzestnego, co stanowiło bolesny punkt zwrotny w jej życiu.

Małżeństwo z Rudolfem MacLeodem

W wieku 18 lat Margaretha odpowiedziała na ogłoszenie matrymonialne kapitana holenderskiej armii kolonialnej, Rudolfa MacLeoda, który poszukiwał żony. Pobrali się 11 lipca 1895 roku w Amsterdamie. Małżeństwo to, choć miało przynieść jej stabilizację, okazało się dalekie od ideału.

Tragiczne losy dzieci

Z małżeństwa z Rudolfem MacLeodem Margaretha miała dwoje dzieci: syna Normana-Johna (1897–1899) i córkę Louise Jeanne (1898–1919). Śmierć syna w dzieciństwie, prawdopodobnie w wyniku powikłań po leczeniu syfilisu, była kolejną głęboką tragedią w jej życiu.

Przemoc domowa i rozwód

Małżeństwo z MacLeodem było naznaczone przemocą i problemami alkoholowymi męża. Jej mąż znęcał się nad nią fizycznie i publicznie utrzymywał konkubinę. Ta trudna sytuacja doprowadziła do ostatecznego rozstania pary w 1902 roku.

Kariera artystyczna Maty Hari

Początki w Paryżu i debiut jako tancerka

Po przeprowadzce do Paryża w 1903 roku, Margaretha początkowo pracowała jako amazonka cyrkowa pod nazwiskiem Lady MacLeod, a także pozowała jako modelka dla artystów. Przełom w jej karierze nastąpił 13 marca 1905 roku podczas występu w Musée Guimet. Tam właśnie, dzięki wymyślonej historii o byciu jawajską księżniczką hinduskiego pochodzenia, stała się sensacją. Przyjęła wtedy swój słynny pseudonim „Mata Hari”.

Styl występów i kontrowersje

Jej występy charakteryzowały się stopniowym zrzucaniem ubrań, aż do momentu, gdy pozostawała jedynie w biżuteryjnym napierśniku i ozdobach na ramionach i głowie. Ważne jest, że Mata Hari nigdy nie występowała całkowicie nago z przodu, gdyż wstydziła się swojego małego biustu. Jej styl, choć budził kontrowersje, przyciągał publiczność spragnioną egzotyki i widowiskowości.

Schyłek kariery i ostatni występ

Około 1910 roku popularność Maty Hari zaczęła słabnąć. W dużej mierze było to spowodowane pojawieniem się licznych naśladowczyń, które przejęły jej styl. Krytycy zaczęli zarzucać jej brak prawdziwego talentu artystycznego i opieranie sukcesu na „tanim ekshibicjonizmie”. Ostatni występ w karierze Mata Hari dała 13 marca 1915 roku, co oznaczało koniec jej scenicznej drogi.

Działalność szpiegowska i proces Maty Hari

Relacja z Wadimem Masłowem i werbunek

Podczas I wojny światowej Mata Hari zakochała się w 23-letnim rosyjskim kapitanie Wadimie Masłowie. Gdy został on ranny, Mata Hari zgodziła się szpiegować dla Francji w zamian za pozwolenie na odwiedzenie go w szpitalu polowym. Kapitan Georges Ladoux z francuskiego Deuxième Bureau zaoferował jej nawet milion franków za uwiedzenie następcy tronu Niemiec, księcia Wilhelma, i wydobycie od niego tajemnic wojskowych. To była początkowa faza jej angażowania się w działania wywiadowcze.

Podwójna gra i zarzuty szpiegostwa

W 1916 roku, przebywając w Madrycie, Mata Hari nawiązała kontakt z niemieckim attaché, majorem Arnoldem Kalle. Niemcy, uznając jej informacje za bezwartościowe plotki, celowo wysłali do Berlina depeszę napisaną łatwym do złamania kodem. W depeszy tej zidentyfikowali ją jako szpiega H-21, co miało na celu sprowokowanie Francuzów do jej aresztowania. W ten sposób Mata Hari stała się kluczowym elementem gry wywiadowczej, w której granice lojalności były płynne.

Proces i rola kozła ofiarnego

Mata Hari została aresztowana 13 lutego 1917 roku w Paryżu. Francuski rząd, potrzebując sukcesu propagandowego po klęskach na froncie i buntach w armii, wykreował ją na „super-szpiega” odpowiedzialnego rzekomo za śmierć 50 000 żołnierzy. Proces, który rozpoczął się 24 lipca 1917 roku, miał na celu znalezienie winnego i odwrócenie uwagi od problemów armii. Jej aresztowanie miało miejsce w więzieniu Saint-Lazare.

Brak twardych dowodów winy

Podczas procesu nie przedstawiono jednoznacznych dowodów na to, że działania Maty Hari realnie wpłynęły na przebieg wojny. Brak precyzyjnych dowodów sugeruje, że mogła być ona jedynie pionkiem w grze wywiadów, a jej proces miał bardziej polityczny niż prawny charakter. Oskarżona o szpiegostwo na rzecz Niemiec, Mata Hari została skazana na karę śmierci.

Kontrowersje i egzekucja Maty Hari

Postawa podczas egzekucji

Według relacji świadka, Henry’ego Walesa, Mata Hari odmówiła zawiązania oczu i przywiązania do słupa podczas egzekucji. Tuż przed salwą plutonu egzekucyjnego miała posłać żołnierzom pożegnalny pocałunek. Jej postawa podczas ostatnich chwil życia budziła podziw i podkreślała jej niezwykłą odwagę.

Wątpliwości co do winy i starania o rehabilitację

W 2001 roku fundacja jej imienia, bazując na odtajnionych aktach MI5, bezskutecznie wnioskowała do rządu Francji o jej rehabilitację. Dokumenty sugerują, że choć mogła być szpiegiem niskiego szczebla, wiele dowodów przeciwko niej zostało sfałszowanych przez francuskie służby. Ta kwestia podwójnego agenta pozostaje przedmiotem dyskusji.

Losy ciała

Po egzekucji, która miała miejsce 15 października 1917 roku, nikt z rodziny nie zgłosił się po jej ciało. Zostało ono przekazane do celów naukowych. Jej głowa była przechowywana w Muzeum Anatomii w Paryżu, jednak w 2000 roku odkryto, że zaginęła, co prawdopodobnie miało miejsce podczas przeprowadzki muzeum w 1954 roku.

Ciekawostki z życia Maty Hari

Edukacja i znajomości

W młodości Margaretha uczyła się na nauczycielkę przedszkola w Lejdzie, jednak została usunięta z placówki przez opiekuna po tym, jak dyrektor szkoły zaczął z nią jawnie flirtować. Była długoletnią kochanką milionera Émile’a Étienne’a Guimeta, fundatora muzeum, w którym debiutowała jako tancerka egzotyczna. Jej sieć kontaktów obejmowała najwyższych rangą oficerów i polityków wielu krajów europejskich, co ułatwiało jej zdobywanie informacji.

Ubiór podczas śmierci

Istnieją sprzeczne relacje co do jej stroju w chwili śmierci. Niektóre źródła mówią o specjalnie uszytym garniturze amazońskim i białych rękawiczkach, co podkreślało jej nietuzinkową osobowość nawet w obliczu śmierci. Biografia Maty Hari wciąż budzi wiele pytań i fascynuje.

Kluczowe daty z życia Maty Hari

Warto wiedzieć: Mata Hari, której prawdziwe imię brzmiało Margaretha Geertruida Zelle, została oskarżona o szpiegostwo na rzecz Niemiec podczas I wojny światowej. Jej proces rozpoczął się 24 lipca 1917 roku, a wyrok śmierci wykonano 15 października 1917 roku.

Podsumowując, życie Margarethy Geertruidy Zelle, znanej jako Mata Hari, stanowi fascynujący przykład kobiety, która z trudem życiowym i tragicznymi doświadczeniami stworzyła legendę kobiety fatalnej i postaci owianej tajemnicą szpiegostwa. Choć oskarżona o działalność na rzecz Niemiec i skazana na karę śmierci, brak jednoznacznych dowodów jej winy pozostawia przestrzeń do refleksji nad jej tragiczną historią.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Mata_Hari