Peter Sellers: Geniusz komedii, który zmarł na zawał serca

1

Peter Sellers, właściwie Richard Henry Sellers, urodzony 8 września 1925 roku w Portsmouth, zmarł 24 lipca 1980 roku w Londynie, w wieku 54 lat. Był brytyjskim aktorem komediowym i dramatycznym, którego międzynarodową sławę przyniosła niezwykła wszechstronność i talent do wcielania się w różnorodne postacie. Zapisał się w historii kina przede wszystkim jako niezdarny inspektor Jacques Clouseau w serii filmów „Różowa Pantera”. Jego życie, naznaczone silną więzią z matką i skomplikowanymi problemami tożsamościowymi, stanowi fascynujący obraz artysty o nieprzeciętnym darze transformacji, który pomimo osobistych zmagań, dostarczył widzom niezliczonych powodów do śmiechu.

Richard Henry Sellers był jedynakiem, wychowywanym w rodzinie o zróżnicowanych tradycjach religijnych – ojciec, Bill Sellers, był protestantem, a matka, Agnes Doreen „Peg” Sellers, wyznawała judaizm. Ze względu na matkę, zgodnie z prawem żydowskim, Peter Sellers był uważany za Żyda. Imię Peter zostało mu nadane na pamiątkę starszego brata, który zmarł przed jego narodzinami, co stanowiło emocjonalny bagaż od samego początku jego życia. Na na dzień 8 września 2024 roku Peter Sellers miałby 99 lat (urodził się 8 września 1925 roku).

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 8 września 2024 roku miałby 99 lat.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty; z Anne Howe (1951-1964) i Britt Ekland (1964-1968).
• Dzieci: Troje dzieci: Michael (zmarł w niemowlęctwie), Sarah i Victoria.
• Zawód: Aktor komediowy i dramatyczny, muzyk (perkusista).
• Główne osiągnięcie: Międzynarodowa sława dzięki roli inspektora Jacques’a Clouseau w serii „Różowa Pantera” oraz wszechstronne role w filmach Stanleya Kubricka.

Peter Sellers – wczesne lata i początki kariery

Podstawowe informacje biograficzne

Richard Henry Sellers, znany światu jako Peter Sellers, urodził się jako jedynak w rodzinie o zróżnicowanych tradycjach religijnych. Jego ojciec, Bill Sellers, wyznawał protestantyzm, podczas gdy matka, Agnes Doreen „Peg” Sellers, była Żydówką. Zgodnie z prawem żydowskim, Peter Sellers był uważany za Żyda ze względu na dziedziczenie wiary po matce. Imię Peter zostało mu nadane przez rodziców na pamiątkę starszego brata, który zmarł przed jego narodzinami, co stanowiło emocjonalny bagaż od samego początku jego życia. Aktor zmarł 24 lipca 1980 roku w Londynie, w wieku zaledwie 54 lat, w wyniku gwałtownego zawału serca.

Edukacja

Formalna edukacja Petera Sellersa zakończyła się gwałtownie w wieku 14 lat, w 1939 roku. Uczęszczał do rzymskokatolickiej szkoły St Aloysius’ College w Highgate, prowadzonej przez Braci Miłosierdzia. Wybuch II wojny światowej spowodował jednak ewakuację szkoły, a jego matka nie zgodziła się na wyjazd syna z Londynu, co ostatecznie przerwało jego formalne kształcenie.

Relacje rodzinne i życie prywatne

Relacja z matką

Relacja Petera Sellersa z matką, Agnes Doreen „Peg” Sellers, była niezwykle silna, a według jego przyjaciela Spike’a Milligana, wręcz „niezdrowa”. Jako jedynak, Sellers był nieustannie wspierany przez matkę, która aktywnie pchała go w stronę kariery artystycznej. W przeciwieństwie do niej, ojciec Petera Sellersa wątpił w jego talent, co mogło dodatkowo wzmacniać jego zależność od matczynego wsparcia.

Małżeństwa i dzieci

Peter Sellers był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Anne Howe, z którą miał syna Michaela (zmarłego w niemowlęctwie) i córkę Sarah. Po rozwodzie z Howe w 1964 roku, poślubił szwedzką aktorkę Britt Ekland. Z tego związku urodziła się córka Victoria w 1965 roku, jednak małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1968 roku.

Problemy z tożsamością

Peter Sellers był postacią enigmatyczną, często zmagał się z głębokimi problemami tożsamościowymi. Twierdził, że poza rolami, które odgrywał na ekranie i scenie, nie posiada własnej, autentycznej tożsamości. Jego słynne stwierdzenie „nie ma żadnego prawdziwego Petera Sellersa” doskonale oddaje jego wewnętrzne rozdarcie, które pogłębiało jego problemy z depresją i poczuciem niepewności. Sellers zmagał się z depresją, a jego kondycja fizyczna i psychiczna ulegała pogorszeniu, zwłaszcza w połowie lat 70.

Kariera zawodowa Petera Sellersa

Początki kariery

Już od najmłodszych lat Peter Sellers wykazywał artystyczne predyspozycje. Jego pierwsza, symboliczna „rola” miała miejsce, gdy miał zaledwie dwa tygodnie. Został wówczas wyniesiony na scenę Kings Theatre w Southsea przez komika Dicka Hendersona. W wieku 15 lat rozpoczął pracę w Victoria Palace Theatre w Ilfracombe, gdzie zaczynał od stanowiska dozorcy, a następnie awansował na biletera, usera i asystenta kierownika sceny. Swoją karierę w branży rozrywkowej traktował od samego początku z pełnym zaangażowaniem.

Służba wojskowa i Gang Show

Podczas II wojny światowej Peter Sellers służył w Royal Air Force (RAF). Jego talent rozrywkowy szybko został zauważony, dzięki czemu trafił do trupy rozrywkowej „Gang Show” Ralpha Readera. Z tą grupą artystyczną występował na scenach Indii, Birmy i Cejlonu, zdobywając pierwsze doświadczenia sceniczne w międzynarodowym środowisku. Służba ta była ważnym etapem w jego rozwoju.

Przełom radiowy – „The Goon Show”

Lata 1951–1960 to okres, w którym Peter Sellers stał się jedną z głównych gwiazd kultowego programu BBC Radio „The Goon Show”. Wraz ze swoimi kolegami, Spike’em Milliganem, Harrym Secombe’em i Michaelem Bentine’em, Sellers zrewolucjonizował brytyjską komedię radiową. Ich absurdalne, pełne improwizacji skecze zdobyły ogromną popularność i ugruntowały pozycję Sellersa jako jednego z najzabawniejszych talentów swojego pokolenia. Program ten, znany również jako „The Goon Show”, był kluczowym etapem w rozwoju jego kariery, emitowany na antenie The BBC Radio.

Międzynarodowa sława i kluczowe role

Największą rozpoznawalność i międzynarodową sławę przyniosła Peterowi Sellersowi niezapomniana kreacja niezdarnego inspektora Jacques’a Clouseau. Postać tę odtwarzał w pięciu filmach z serii „Różowa Pantera” (The Pink Panther) w latach 1963–1978. Jego interpretacja inspektora Clouseau stała się ikoną kina komediowego, a filmy te, w tym „The Pink Panther” i „A Shot in the Dark”, na trwałe wpisały się w historię gatunku. Rola Clouseau w serii „Różowa Pantera” jest do dziś synonimem jego talentu komediowego. Inspector Clouseau in the Pink Panther cemented his status as a comedic legend.

Współpraca ze Stanleyem Kubrickiem

Peter Sellers pokazał swój niezwykły kunszt aktorski i wszechstronność w dwóch wybitnych filmach Stanleya Kubricka. W „Lolitcie” z 1962 roku wcielił się w postać Clare’a Quilty’ego, a w filmie „Dr Strangelove” z 1964 roku brawurowo zagrał aż trzy różne role: kapitana Lionela Mandrake’a, prezydenta Merkina Muffleya oraz tytułowego doktora Strangelove’a. Rola w „Dr Strangelove” była szczególnie doceniona, przynosząc mu nominację do Oscara i ugruntowując jego pozycję jako aktora potrafiącego odnaleźć się w najtrudniejszych kreacjach. Współpraca z Kubrickiem, mistrzem kina, była potwierdzeniem jego wyjątkowego talentu. The role of Clare Quilty in Lolita showcased his dramatic range.

Ostatni wielki sukces – „Wystarczy być”

Tuż przed śmiercią, w 1979 roku, Peter Sellers zagrał w filmie „Being There” (Wystarczy być), wcielając się w rolę ogrodnika Chance’a. Ta oparta na minimalizmie i subtelności kreacja przyniosła mu kolejny wielki sukces, zaowocowała nagrodą Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu oraz nominacją do Oscara, potwierdzając jego niezwykły talent aktorski aż do ostatnich lat życia. Film ten był zwieńczeniem jego kariery, pokazującym głębię jego aktorskiego kunsztu.

Inne projekty filmowe

Poza kultowymi rolami w „Różowej Panterze” i filmach Kubricka, Peter Sellers zagrał w wielu innych produkcjach. Wśród nich znalazły się takie tytuły jak „Ghost in the Noonday Sun”, „The Great McGonagall”, „The Optimists”, „The Blockhouse” oraz „The Running Jumping”. W latach 50. XX wieku był również zaangażowany w projekty takie jak „I’m All Right Jack” i „All Right Jack”, które ugruntowały jego pozycję w brytyjskim kinie komediowym. Warto również wspomnieć o jego udziale w filmach takich jak „The Mouse That Roared”. Jego wszechstronność pozwoliła mu na eksplorowanie różnych gatunków filmowych.

Nagrody i osiągnięcia

Nominacje do Oscara

Peter Sellers był trzykrotnie nominowany do Nagrody Akademii. Dwukrotnie ubiegał się o statuetkę w kategorii Najlepszy Aktor Pierwszoplanowy: za rolę w „Dr Strangelove” w 1965 roku oraz za kreację w „Wystarczy być” w 1980 roku. Dodatkowo, otrzymał nominację w kategorii Najlepszy Krótkometrażowy Film Aktorski, co świadczy o szerokim spektrum jego talentu.

Zwycięstwo na gali Złotych Globów

W 1980 roku Peter Sellers został uhonorowany statuetką Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu. Nagroda ta była wyrazem uznania dla jego wybitnej roli w filmie „Wystarczy być”, potwierdzając jego mistrzostwo w kreowaniu niezapomnianych postaci komediowych.

Order Imperium Brytyjskiego (CBE)

Za swoje nieocenione zasługi dla sztuki i kultury brytyjskiej, Peter Sellers został odznaczony tytułem Komandora Orderu Imperium Brytyjskiego (Commander of the British Empire). To prestiżowe wyróżnienie podkreśla jego znaczący wkład w rozwój brytyjskiego przemysłu filmowego i teatralnego.

Zdrowie Petera Sellersa

Problemy z sercem

Peter Sellers przez lata zmagał się z poważnymi problemami kardiologicznymi. Już w 1964 roku, w wieku zaledwie 39 lat, przeszedł bardzo ciężki atak serca, który na pewien czas zahamował jego karierę zawodową. Niestety, jego problemy z sercem okazały się na tyle poważne, że doprowadziły do tragicznego finału. Peter Sellers zmarł na zawał serca w 1980 roku. Sellers collapsed from a heart attack.

Kondycja psychiczna

Przez większość dorosłego życia Peter Sellers cierpiał na depresję oraz stany lękowe. Jego kondycja psychiczna uległa znacznemu pogorszeniu w połowie lat 70., co było potęgowane przez nadużywanie alkoholu i narkotyków. Te problemy miały znaczący wpływ na jego życie prywatne i zawodowe, często prowadząc do trudności na planach filmowych i w relacjach międzyludzkich.

Muzyczne pasje Petera Sellersa

Talent perkusyjny

Zanim Peter Sellers zdobył sławę jako aktor, był uznanym zawodowym perkusistą jazzowym. W czasie II wojny światowej koncertował z różnymi zespołami, rozwijając swoje umiejętności muzyczne. Spike Milligan, jego bliski przyjaciel i kolega z „The Goon Show”, twierdził nawet, że Peter miał potencjał, by stać się jednym z najlepszych perkusistów w kraju. Jego talent perkusyjny, choć mniej znany niż aktorski, stanowił ważny element jego artystycznej osobowości. The drums were his initial passion.

Kontrowersje i skandale

Trudny charakter na planie

Peter Sellers był znany z niezwykle trudnego charakteru i wybuchowego temperamentu. Często popadał w konflikty z reżyserami i innymi aktorami, a jego zachowanie na planie filmowym opisywano jako nieprzewidywalne. Praca z nim bywała wyzwaniem, co niejednokrotnie utrudniało produkcję filmową. Sellers would often engage in difficult behavior with his directors and co-stars.

Sztuczki w celu zdobycia pracy

Na początku swojej kariery, zdesperowany brakiem zleceń, Peter Sellers uciekał się do nietypowych metod, by zdobyć pracę. Jedną z takich sztuczek było zadzwonienie do producenta BBC Roya Speera, podczas którego udawał głos Kennetha Horne’a, wielkiej gwiazdy radia, aby zarekomendować samego siebie. Ta historia pokazuje determinację i kreatywność Sellersa w dążeniu do celu.

Ciekawostki z życia Petera Sellersa

Służba wojskowa i Gang Show

Podczas II wojny światowej Peter Sellers służył w Royal Air Force (RAF), co stanowiło ważny etap w jego wczesnej karierze. Ostatecznie trafił do trupy rozrywkowej „Gang Show” Ralpha Readera, z którą występował w Indiach, Birmie i na Cejlonie. Ta doświadczenie wojskowe i artystyczne było kluczowe dla jego dalszego rozwoju.

Zdolności mimiczne

Peter Sellers posiadał niemal nadludzką zdolność naśladownictwa. Potrafił perfekcyjnie odtworzyć dowolny akcent lub sposób mówienia, co stało się fundamentem jego niezwykłej techniki aktorskiej. Ta umiejętność pozwalała mu na tworzenie niezwykle wiarygodnych i różnorodnych postaci, co było kluczowe dla jego sukcesu w tak wielu rolach, w tym jako inspektor Clouseau w „The Pink Panther series”.

Pasja do boksu

Peter Sellers darzył wielkim podziwem XIX-wiecznego boksera Daniela Mendozę, z którym był spokrewniony przez matkę. Portret Mendozy wisiał w jego biurze, co świadczyło o jego głębokim zainteresowaniu tym sportem i jego historycznymi postaciami.

Praca w teatrze od podstaw

Historia pracy Petera Sellersa w teatrze jest dowodem jego wytrwałości i stopniowego budowania kariery. W wieku 15 lat zaczął pracę w Victoria Palace Theatre w Ilfracombe, gdzie zaczynał jako dozorca. Następnie awansował na biletera, usera i asystenta kierownika sceny, zdobywając wszechstronne doświadczenie w zapleczu teatralnym, zanim w pełni poświęcił się aktorstwu. To doświadczenie z pracy w teatrze pomogło mu w późniejszej karierze.

Chronologia kariery Petera Sellersa

Kariera Petera Sellersa była długa i pełna znaczących momentów, od wczesnych lat radiowych po późniejsze sukcesy filmowe.

• Lata 1951–1960: Główna gwiazda kultowego programu BBC Radio „The Goon Show”, rewolucjonizującego brytyjską komedię.
• 1962: Rola Clare’a Quilty’ego w filmie Stanleya Kubricka „Lolita”.
• 1963–1978: Wcielanie się w rolę inspektora Jacques’a Clouseau w pięciu filmach z serii „Różowa Pantera” (The Pink Panther).
• 1964: Brawurowa kreacja trzech ról w filmie Stanleya Kubricka „Dr Strangelove”.
• 1979: Ostatni wielki sukces – rola ogrodnika Chance’a w filmie „Being There” (Wystarczy być).

Nagrody i wyróżnienia Petera Sellersa

Peter Sellers zdobył wiele prestiżowych nagród i nominacji, które podkreślają jego wybitny talent aktorski.

Warto wiedzieć: Peter Sellers był trzykrotnie nominowany do Nagrody Akademii, co świadczy o jego uznaniu na najwyższym poziomie w branży filmowej.

Peter Sellers zmarł na zawał serca w 1980 roku, pozostawiając po sobie dziedzictwo genialnych kreacji aktorskich, od kultowego inspektora Clouseau po wielowymiarowe postacie w filmach Stanleya Kubricka. Jego życie, choć naznaczone wewnętrznymi demonami i problemami zdrowotnymi, było świadectwem niezwykłego talentu i wszechstronności, które na zawsze zapisały go w annałach światowego kina. Jego wkład w rozwój komedii filmowej i radiowej jest nieoceniony.

Podsumowanie: Peter Sellers, brytyjski aktor komediowy i dramatyczny, zapisał się w historii kina niezapomnianymi rolami, w tym jako inspektor Clouseau w serii „Różowa Pantera” oraz w filmach Stanleya Kubricka, takich jak „Dr Strangelove”. Mimo zmagań z problemami tożsamościowymi, depresją i kłopotami zdrowotnymi, jego niezwykły talent i wszechstronność przyniosły mu międzynarodowe uznanie, w tym nominacje do Oscara i Złoty Glob, pozostawiając trwały ślad w świecie kinematografii.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Sellers